فهرست مطالب
- چرا ایران و ونزوئلا همزمان به صدر اخبار جهان رسیدهاند؟
- ترامپ و مادورو؛ ماجرا واقعا تغییر رژیم است؟
- پیوند تهران–کاراکاس؛ ائتلافی فراتر از شعارهای سیاسی
- اقتصاد فروپاشیده؛ شباهت تلخ ایران و ونزوئلا
- اعتراضات بدون رهبر؛ چرا تغییر سیاسی دشوار مانده است؟
- حقوق بینالملل؛ قانون بیاثر در برابر حکومتهای نفتی؟
- نفت، چین و بقای حکومتها
- درباره Terry Glavin نویسنده این مقاله
روزنامه National Post کانادا در یادداشتی تحلیلی به قلم Terry Glavin به بررسی همزمان تحولات در ونزوئلا و ایران پرداخته و استدلال میکند که اتکا به حقوق بینالملل برای محافظت از حکومتهایی مانند دولت نیکلاس مادورو یا حاکمیت ایران، برداشتی سادهانگارانه از واقعیت سیاست جهانی است.
Terry Glavin روزنامهنگار و نویسنده مهاجر کانادایی است که سالها در حوزه سیاست بینالملل، خاورمیانه و آمریکای لاتین قلم زده و سابقه همکاری با رسانههای معتبر کانادا را دارد.
چرا ایران و ونزوئلا همزمان به صدر اخبار جهان رسیدهاند؟
در بخشهایی از این مقاله آمده است: نویسنده تاکید میکند همزمانی تحولات ونزوئلا و ایران تصادفی نیست و این دو حکومت نفتیِ فاسد و بسته، بخشی از یک روایت واحد در سیاست جهانی امروز هستند. به باور او، اگر این پیوند بهدرستی درک نشود، رفتار دونالد ترامپ در ماجرای انتقال مادورو به ایالات متحده، بهاشتباه بهعنوان تلاشی برای تغییر رژیم یا دفاع از دموکراسی تفسیر خواهد شد.
ترامپ و مادورو؛ ماجرا واقعا تغییر رژیم است؟
در ادامه آمده است که ترامپ نه بهدنبال بازگرداندن دموکراسی به ونزوئلاست و نه علاقهای به تقویت اپوزیسیون این کشور دارد. نویسنده یادآوری میکند که ترامپ عملا ماچادو، رهبر مخالفان ونزوئلا، را به حاشیه رانده و حتی پیروزی انتخاباتی Edmundo González Urrutia در انتخابات سال ۲۰۲۴ را نادیده گرفته است؛ انتخاباتی که ناظران مستقلی مانند Carter Center پیروزی او با دستکم ۶۷ درصد آرا را تایید کردهاند.
گزارش میافزاید که ایالات متحده، برخلاف موضع اتحادیه اروپا، کانادا و چندین دموکراسی آمریکای لاتین، تصمیم گرفته دولت مورد حمایت مادورو را به رسمیت بشناسد و به گفته نویسنده، این موضوع نشان میدهد که بقای رژیم بولیواری ونزوئلا در آینده قابل پیشبینی همچنان ادامه خواهد داشت.
پیوند تهران–کاراکاس؛ ائتلافی فراتر از شعارهای سیاسی
در بخش دیگری از مقاله، پیوند عمیق ایران و ونزوئلا تشریح شده است. نویسنده یادآوری میکند که این رابطه از دوران هوگو چاوز آغاز شد و در قالب «ائتلاف ضد امپریالیستی» تهران– کاراکاس در سال ۲۰۰۷ به صدها توافق سیاسی، اقتصادی، امنیتی و نظامی انجامید. به گفته او، همکاریهای اطلاعاتی، آموزشهای نظامی و روابط مالی میان دو کشور بهگونهای پیش رفته که ونزوئلا به پایگاهی عملیاتی برای شبکههای وابسته به حزبالله در نیمکره غربی تبدیل شده است.
در ادامه به گزارشهای منتشرشده از سوی وزارت دفاع آمریکا اشاره میشود که حضور نیروی قدس سپاه پاسداران در مانورهای مشترک با نیروهای مسلح ونزوئلا را ثبت کردهاند. همچنین بانک Banco International de Desarrollo ونزوئلا بهطور کامل در مالکیت بانک صادرات ایران قرار دارد.
اقتصاد فروپاشیده؛ شباهت تلخ ایران و ونزوئلا
نویسنده یکی از شباهتهای کلیدی ایران و ونزوئلا را فروپاشی اقتصادی میداند. بر اساس آمارهای مطرحشده، تولید ناخالص داخلی سرانه ونزوئلا به حدود یکچهارم دهه گذشته کاهش یافته و اکنون در سطحی مشابه ایران، یعنی حدود ۴ هزار دلار قرار دارد. در ایران نیز سقوط ارزش ریال، از حدود ۳۰ هزار تومان در برابر هر دلار آمریکا در یک دهه پیش به حدود ۱۴۲ هزار تومان، موج جدیدی از اعتراضات را در شهرها و بازارها بهراه انداخته است.
اعتراضات بدون رهبر؛ چرا تغییر سیاسی دشوار مانده است؟
مقاله با مرور اعتراضات چند دهه اخیر در ایران یادآور میشود که از جنبش سبز سال ۲۰۰۹ تا اعتراضات گسترده سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۰ و سپس خیزش ۲۰۲۲ پس از کشتهشدن مهسا امینی، سرکوب خشن همواره مانع تغییر سیاسی شده است. نویسنده تاکید میکند اعتراضات اخیر ایران فاقد رهبری متمرکز است و این موضوع، در کنار پراکندگی اپوزیسیون خارج از کشور، چشمانداز موفقیت آن را محدود کرده است.
در بخش مربوط به ونزوئلا نیز آمده است که پس از مرگ چاوز، مادورو با انتخاباتی جنجالی در سال ۲۰۱۳ قدرت را در دست گرفت و از آن زمان، سرکوب سیستماتیک مخالفان ادامه داشته است. گزارشهای سازمان ملل نشان میدهد تنها در سالهای ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ حدود ۷ هزار نفر در برخورد با نیروهای امنیتی کشته شدهاند و ترورهای سیاسی به امری رایج تبدیل شده است.
حقوق بینالملل؛ قانون بیاثر در برابر حکومتهای نفتی؟
نویسنده در ادامه به بحث حقوق بینالملل میپردازد و مینویسد عملیات آمریکا علیه مادورو، هرچند از نظر حقوقی قابل مناقشه است، اما جنایات و سرکوبهای مادورو نیز نقض آشکار حقوق بینالملل محسوب میشود؛ حقوقی که بهگفته او عملا نتوانسته مانعی در برابر این نوع حکومتها ایجاد کند و همین موضوع «بیاعتباری عملی» آن را آشکار میسازد.
نفت، چین و بقای حکومتها
در بخش پایانی، مقاله بار دیگر به نقش نفت بازمیگردد. نویسنده تاکید میکند همانطور که ایران روزانه حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه نفت، عمدتا به چین، صادر میکند، ونزوئلا نیز با وجود تحریمها روزانه حدود ۹۲۱ هزار بشکه نفت، تقریبا همگی به چین، میفروشد.
به باور نویسنده، تا زمانی که درآمدهای نفتی اینچنین در اختیار حکومتها قرار دارد و به نهادهای امنیتی مانند سپاه پاسداران یا حلقههای قدرت در کاراکاس میرسد، تغییر سیاسی واقعی دور از دسترس خواهد بود.
درباره Terry Glavin نویسنده این مقاله
Terry Glavin روزنامهنگار، نویسنده و تحلیلگر سیاسی مهاجر در کانادا است که سالها در حوزه سیاست بینالملل، خاورمیانه و آمریکای لاتین قلم زده است.
او سابقه همکاری با رسانههای مطرح کانادایی از جمله National Post و Vancouver Sun را دارد و آثارش اغلب بر پیوند قدرت، ایدئولوژی، منابع طبیعی و سیاست جهانی تمرکز دارد.
