موقعیت رضا پهلوی پس از راهپیمایی ۳۵۰ هزار نفری ایرانیان در تورنتو؛ روایت روزنامه Toronto Star
فهرست مطالب
راهپیمایی حدود ۳۵۰ هزار نفر در خیابان Yonge در نورث یورک تورنتو، بار دیگر نام رضا پهلوی را به صدر خبرهای ایران در رسانههای کانادا آورد.
در همین باره روزنامه Toronto Star در گزارش مفصلی به چهره بحثبرانگیز او و نقشی که او در اعتراضات اخیر ضدحکومتی ایرانیان، چه در داخل کشور و چه در دیاسپورا، ایفا میکند پرداخته است؛ گزارشی که هم از حمایت گسترده تجمع بزرگ تورنتو از رضا پهلوی میگوید و هم از تردیدها و انتقادهای جدی در بخشی از کامیونیتی ایرانی.
این مقاله به قلم Jacques Gallant نوشته شده؛ روزنامهنگاری که سالها تحولات سیاسی و اجتماعی را پوشش داده و در این گزارش سراغ دو سوی ماجرا رفته است: از ایرانیان حاضر در تجمع که پهلوی را «رهبر دوره گذار» یا «تنها آلترناتیو» میدانند، تا دانشگاهیان ایرانیتبار که بر شکافها، مسئله نوستالژی سلطنت و نبود اجماع در داخل ایران تأکید میکنند.
این گزارش به چند محور کلیدی میپردازد؛ از نقش فراخوان رضا پهلوی در بسیج جمعیتهای بزرگ در تورنتو و شهرهای دیگر گرفته تا نتایج نظرسنجی GAMAAN که نشان میدهد حدود ۳۱ درصد پاسخدهندگان از او حمایت میکنند.
مقاله همچنین به بحث بازگشت سلطنت در برابر گذار به دموکراسی میپردازد و دیدگاههای متفاوت درباره این دو مسیر را بازتاب میدهد.
در کنار اینها، به تلاشهای رضا پهلوی برای جلب حمایت بینالمللی نیز اشاره شده است؛ از جمله تلاش برای نزدیکی به دونالد ترامپ و مواضعی که درباره اسرائیل اتخاذ کرده است.
روایت کامل، نقلقولهای مستقیم و تحلیلهای متضاد را در ترجمه این گزارش بخوانید.
راهپیمایی گسترده در تورنتو و نقش فراخوان رضا پهلوی
در روز شنبه این آخر هفته که ۳۵۰ هزار نفر در خیابان Yonge درنورث یورک تورنتو راهپیمایی کردند تا از اعتراضهای ضدحکومتی در ایران حمایت کنند، تصویر یک نفر بیش از همه به چشم میآمد؛ رضا پهلوی.
فرزند ارشد آخرین شاه ایران، که در جریان انقلاب اسلامی سال ۱۹۷۹ برکنار شد، خواستار برگزاری یک روز اقدام هماهنگ در تورنتو، لسانجلس و مونیخ شده بود.
صدها هزار نفر به این فراخوان پاسخ مثبت دادند. برخی او را «پادشاه» خود خواندند و «تنها آلترناتیو» در برابر حکومت تئوکراتیک ایران دانستند.
رضا پهلوی ۶۵ ساله که در آمریکا زندگی میکند، از زمان آغاز ناآرامیها در دسامبر بیش از گذشته در کانون توجه قرار گرفته است. این اعتراضها پس از سقوط ارزش پول ملی آغاز شد و به مطالبات گستردهتری برای تغییرات سیاسی انجامید.
دولت ایران با سرکوبی مرگبار واکنش نشان داد. بنا بر گزارشها، هزاران نفر کشته شدند و اینترنت نیز قطع شد.
در شرایطی که شمار بیشتری از ایرانیان در داخل و خارج کشور خواهان پایان حکومت اسلامی هستند، پهلوی خود را چهرهای معرفی میکند که میتواند کشور را به سوی دموکراسی هدایت کند. او برای تحقق این هدف، با دولتهای راستگرا نیز همراستایی نشان داده است.
حمایتها و نگاه هواداران در تجمع نورث یورک
مرتضی نعمتی در تجمع تورنتو گفت: «او فقط میخواهد رهبر دوره گذار باشد.» او کلاه «Make Iran Great Again» بر سر داشت و پرچم ایران پیش از انقلاب ۱۹۷۹ را در دست گرفته بود: پس از اینکه حکومت تغییر کرد، او به دموکراسی و رأی مردم احترام خواهد گذاشت.»
مجتبی استوار یکی دیگر از شرکتکنندگان در این تجمع، ناآرامیهای اخیر در ایران را «آخرین نبرد» توصیف کرد؛ نبردی که به باور او راه را برای بازگشت خاندان سلطنتی هموار میکند: «نسل جوان جان خود را به خطر انداختند و با خونشان نوشتند که پادشاه میخواهند، شاه میخواهند. و این یعنی که شاه برمیگردد.»
بازگشت سلطنت و نگاهی از آن سوی موافقان
با این حال، کارشناسان تأکید میکنند که موضوع بازگشت سلطنت همچنان در میان دیاسپورای ایرانی تفرقهبرانگیز است. به گفته آنها، پهلوی از فرصتی که ناآرامیها فراهم کرده، برای جلب توجه بیشتر به جریان خود بهره میبرد.
جان قزوینیان، مورخ و متخصص روابط آمریکا و ایران، میگوید: «او حامیان زیادی دارد. بنابراین طبیعی است که وقتی فراخوان میدهد، جمعیت قابلتوجهی حضور پیدا کند.»
او اضافه میکند: «اما بسیاری از اعضای دیاسپورا از جمهوری اسلامی خشمگین هستند و انگیزه بالایی برای سرنگونی آن دارند. آنها فقط به این دلیل که برگزارکننده تجمع کسی است که الزاماً او را برای رهبری آینده کشور نمیخواهند، از حضور در اعتراض صرفنظر نمیکنند.»
به گفته قزوینیان، عامل نوستالژی نیز بیتأثیر نیست. نسلهای جوان تنها زیر حاکمیت جمهوری اسلامی زندگی کردهاند و تجربه مستقیمی از دوره شاه ندارند: «بعد از گذشت ۴۷ سال، راحتتر میتوان فراموش کرد که پیش از آن هم اوضاع چندان مطلوب نبود. گاهی بازگرداندن سلطنت از نظر روانی جذابتر از مسیر پیچیده گذار به دموکراسی به نظر میرسد.»
او اضافه میکند که در داخل ایران، موضع افکار عمومی درباره بازگشت سلطنت هنوز قطعی نیست. «حتی در دیاسپورا هم افراد زیادی دستکم نسبت به اینکه رضا پهلوی اکنون سهم بزرگی از توجهها را به خود اختصاص داده، احساس ناراحتی دارند.»
حسین رئیسی، استاد دانشکده حقوق در دانشگاه Carleton، میگوید پهلوی تا چند هفته پیش چندان در مرکز توجه نبود. به باور او، این موضوع نشاندهنده عطش جامعه برای یافتن آلترناتیوی روشن در برابر حکومت فعلی است.
او میگوید: «شاید بخشی از حمایتها به این دلیل است که در حال حاضر چهره شاخص دیگری در صحنه دیده نمیشود.»
اما رئیسی تأکید میکند: «آلترناتیوهایی وجود دارند؛ داخل کشور، در زندانها.»
او ادامه میدهد: «ایرانیان زیادی صلاحیت رهبری دارند، اما امکان ارتباط با جامعه از آنها گرفته شده است. در این شرایط، مخالفان خارج از کشور مانند شاهزاده رضا پهلوی تنها کسانی هستند که میتوانند پیام خود را منتقل کنند.»
بر اساس یک نظرسنجی که سال گذشته توسط GAMAAN انجام شده، حدود ۳۱ درصد ایرانیان از پهلوی حمایت میکنند؛ رقمی که از حمایت از هر چهره اپوزیسیون دیگری بیشتر است.
موضعگیریهای بینالمللی رضا پهلوی و تلاش برای جلب حمایت خارجی
رضا پهلوی از شبکههای اجتماعی برای ارتباط مستقیم با ایرانیان استفاده کرده و آنها را به اقدام در داخل کشور فراخوانده است.
او ماه گذشته در توییتی از «مرحله جدیدی از قیام ملی برای سرنگونی جمهوری اسلامی و بازپسگیری ایران عزیزمان» سخن گفت و از معترضان خواست نهادهای دولتی را «اهداف مشروع» بدانند.
او همچنین از ایرانیان خارج از کشور خواست پرچم پیش از ۱۹۷۹ ایران را بر سفارتخانهها و کنسولگریها نصب کنند.
او نوشت: «آزادی ایران نزدیک است. خون جاودانه فرزندان ایران مسیر ما را به سوی پیروزی روشن میکند. ما تنها نیستیم. حمایت بینالمللی بهزودی خواهد رسید. منتظر پیامهای بعدی من باشید.»
رضا پهلوی روز شنبه در مونیخ و در حاشیه کنفرانس سالانه امنیتی رهبران جهان حضور داشت؛ شهری که همان روز بیش از ۲۵۰ هزار نفر در آن راهپیمایی کردند. او هشدار داد اگر «دموکراسیها فقط نظارهگر باشند»، خشونت در ایران ادامه خواهد یافت.
او گفت: «در لحظهای سرنوشتساز گرد هم آمدهایم تا بپرسیم: آیا جهان در کنار مردم ایران خواهد ایستاد؟»
او افزود بقای حکومت ایران «پیامی روشن به هر زورگویی میدهد؛ به اندازه کافی آدم بکشید و در قدرت میمانید.»
آن چنان که Allan Woods از روزنامه Toronto Star ماه پیش گزارش داد، رضا پهلوی در ماههای اخیر تلاش کرده حمایت دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا را جلب کند. او ترامپ را متحدی بالقوه برای بازگشت خود به ایران میبیند.
او در Fox News ظاهر شد و شعار «Make Iran Great Again» را برگزید؛ شعاری الهامگرفته از «Make America Great Again» رونالد ترامپ، که در تجمع تورنتو نیز بارها دیده و شنیده میشد.
برخی معترضان پرچم آمریکا و پلاکاردهایی با تصویر ترامپ در دست داشتند و از او خواستند برای تغییر در ایران مداخله کند و به بازگرداندن دودمان پهلوی کمک کند.
رضا پهلوی در توییتی خطاب به ترامپ نوشت: «آقای رئیسجمهور، شما پیشاپیش میراثی بهعنوان مردی صلحطلب ساختهاید. سخنان همبستگی شما به ایرانیان قدرت داده تا برای آزادی بجنگند. پس از سقوط این حکومت، آنها بهترین شریک شما برای صلح و شکوفایی خواهند بود.»
رسانه Financial Times اخیرا به نقل از یکی از مشاوران پهلوی گزارش داده است که او خواهان مداخله آمریکا در ایران است.
این روزنامه همچنین نوشته است که پهلوی ظاهراً بیشترین حمایت را از اسرائیل به دست آورده است. او به آن کشور سفر کرده و گفته در صورت رهبری ایران، «فوراً» اسرائیل را به رسمیت خواهد شناخت. در تجمع روز شنبه نیز پرچمهای اسرائیل دیده میشد.
