اعتراضات گسترده در ایران طی دو هفته گذشته به سطحی رسیده که با بزرگترین خیزشهای تاریخ جمهوری اسلامی مقایسه میشود. روزنامه National Post که به محافظهکاران کانادا نزدیک است، امروز در مقالهای به آخرین تحولات در ایران پرداخته که در بخشهایی از آن آمده است:
حکومت ایران برای مهار نارضایتیهای اقتصادی و اجتماعی با گزینههای محدودی روبهرو شده و برخی گزارشها از نزدیک شدن نظام به نقطه بحران حکایت دارند.
دلیل اصلی اعتراضها، فشار شدید اقتصادی عنوان شده است. ارزش ریال ایران که در سال ۲۰۱۵ حدود ۳۲ هزار ریال در برابر هر دلار آمریکا بود، در دسامبر گذشته به حدود ۱.۵ میلیون ریال سقوط کرد. این افت شدید، همراه با تورم نزدیک به ۵۰ درصد، باعث جهش قیمت کالاهای مصرفی شده است.
پس از سقوط ریال، رئیس بانک مرکزی ایران در ۲۹ دسامبر استعفا داد. یک روز بعد، معترضان با حمایت بازاریان اعتصابی در بازار بزرگ تهران تجمع کردند و اعتراضها به سرعت به شهرهای دیگر گسترش یافت. گزارشها میگویند اکنون در ۲۶ استان از ۳۱ استان ایران تجمعهای روزانه برگزار میشود.
در واکنشهای خارجی، دونالد ترامپ هشدار داده اگر معترضان کشته شوند، ایالات متحده آماده اقدام است. بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل نیز از «همبستگی با مردم ایران» سخن گفته است. مقامهای ایران این مواضع را تلاش برای تضعیف وحدت ملی دانستهاند.
همزمان، روزنامه The Times of London به نقل از یک گزارش اطلاعاتی مدعی شده آیتالله علی خامنهای در صورت فروپاشی نظام، طرحی برای خروج به روسیه دارد؛ ادعایی که به فرار بشار اسد پس از سقوط حکومتش تشبیه شده است.
پیش از اوجگیری اعتراضها، فشار بر فعالان حقوق بشر نیز افزایش یافته بود. در ۱۲ دسامبر، نرگس محمدی برنده جایزه نوبل صلح، بهطور خشونتآمیز بازداشت شد و طبق گزارشها در حبس انفرادی نگهداری میشود.
تحولات اخیر در ونزوئلا و اقدام نظامی آمریکا علیه دولت آن کشور، به گفته ناظران میتواند همزمان توجه جهانی را از ایران منحرف کند و به تهدیدهای واشنگتن اعتبار بیشتری بدهد.
