پرونده جنجالی یک پژوهشگر ایرانی‌تبار در دانشگاه بریتیش کلمبیای کانادا؛ نتایج درمان زخم بستر واقعی نبود؟

یک پژوهشگر ایرانی‌تبار در کانادا سال‌ها روی فناوری‌ای کار کرد که قرار بود زخم‌های شدید و قدیمی بیماران دچار آسیب نخاعی را در مدت کوتاهی ترمیم کند. اما یک تحقیق دانشگاهی نشان می‌دهد نتایجی که برای معرفی این فناوری منتشر شده بود، با آنچه در پرونده واقعی بیماران ثبت شده، تفاوت اساسی داشته است.

دکتر عزیز قهاری Aziz Ghahary، استاد سابق بخش جراحی پلاستیک در دانشگاه بریتیش کلمبیا UBC، روی محصولی به نام Meshfill کار می‌کرد؛ یک جایگزین مایع برای پوست که قرار بود به ترمیم زخم‌های مزمن کمک کند. این فناوری در سال ۲۰۱۷ توجه زیادی جلب کرد و حتی جایزه نوآوری گرفت.

رسانه دولتی CBC News در گزارش که با همکاری بنیاد روزنامه‌نگاری تحقیقی کانادا IJF تهیه کرده نوشته، قرار بود Meshfill روی بیماران مبتلا به آسیب نخاعی و زخم‌های فشاری، که به آنها زخم بستر نیز گفته می‌شود، آزمایش شود. این زخم‌ها برای افراد دچار آسیب نخاعی می‌توانند بسیار جدی باشند و در صورت عفونت حتی جان بیمار را تهدید کنند.

اما بر اساس گزارش کمیته تحقیق UBC، در آزمایش نهایی فقط پنج بیمار مبتلا به زخم فشاری شرکت داشتند و هیچ‌کدام از زخم‌های آنها به‌طور کامل ترمیم نشد. چند بیمار نیز در طول مطالعه نشانه‌هایی از عفونت داشتند.

با این حال، قهاری مدعی شده بود که زخم‌های سه بیمار به شکل قابل‌توجهی بهبود یافته و زخم دو نفر از آنها که سال‌ها وجود داشت، تنها در چهار هفته کاملاً ترمیم شده است. در یک ارائه نیز از Meshfill به‌عنوان فناوری‌ای با نتایج بالقوه «تغییردهنده» یاد شده بود.

تحقیق UBC نتیجه گرفت که میان اطلاعات ثبت‌شده توسط پرستار مسئول مطالعه و داده‌هایی که تیم قهاری ارائه کرده بود، اختلاف‌های قابل‌توجهی وجود داشته است؛ از جمله مواردی که در آنها عفونت زخم ثبت نشده یا میزان بهبود بیش از واقعیت نشان داده شده بود.

دکتر قهاری که در دزفول متولد شده، تحصیلات خود را در ایران آغاز کرد؛ کارشناسی را در دانشگاه اهواز و کارشناسی ارشد بهداشت عمومی را در دانشگاه تهران گذراند و سپس برای دکترا و فوق‌دکترا به دانشگاه منیتوبا رفت.

او در سال ۲۰۲۰ نیز در گفت‌وگویی با وب‌سایت جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران، فناوری خود را با عنوان «پایان رنج بیماران قطع نخاعی و درمان زخم بستر» معرفی کرده و گفته بود برای انتقال این فناوری به ایران آمادگی دارد.

مطابق گزارش CBC News و بنیاد روزنامه‌نگاری تحقیقی کانادا IJF، کمیته تحقیق UBC در سال ۲۰۲۱ رفتارهای قهاری را شامل جعل و ساخت داده‌های پژوهشی و نقض مقررات مربوط به تعارض منافع دانست. او مدت کوتاهی پس از پایان تحقیقات از UBC جدا شد.

با این حال، دانشگاه به دلیل قوانین حریم خصوصی درباره جزئیات پرونده اظهارنظر نکرده و وکیل قهاری نیز گفته است او به دلیل تعهدات محرمانگی قانونی امکان پاسخ‌گویی درباره محتوای گزارش را ندارد. آقای قهاری اکنون از فعالیت پژوهشی بازنشسته شده است.

فناوری Meshfill هرگز وارد بازار کانادا نشد. گزارش CBC می‌گوید نتیجه این تحقیق دانشگاهی نیز تا زمان انتشار این گزارش به‌طور عمومی اعلام نشده بود.

متن کامل این گزارش را در این لینک در سایت CBC News بخوانید.

متن گفتگوی دکتر قهاری با وب‌سایت جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران را هم در این لینک بخوانید.