دادگاه کانادا در حال بررسی توافق «کشور ثالث امن» با آمریکاست؛ آیا مرز زمینی کانادا دوباره به روی پناهجویان باز می‌شود؟
این هفته، سیستم پناهندگی آمریکا و نحوه برخورد با پناهجویان در یکی از دادگاه‌های کانادا زیر ذره‌بین قرار گرفت؛ پرونده‌ای که می‌تواند سرنوشت توافق «کشور ثالث امن» میان کانادا و آمریکا را تغییر دهد.
این توافق که از سال ۲۰۰۴ اجرا می‌شود، پناهجویانی را که از طریق مرز زمینی آمریکا وارد کانادا می‌شوند، در اغلب موارد به آمریکا بازمی‌گرداند.
اکنون گروهی از سازمان‌های حقوق بشری خواستار لغو این توافق هستند، زیرا معتقدند اجرای آن، به‌ویژه زنان، کودکان و پناهجویان LGBTQ را در معرض خطر قرار می‌دهد.
بر اساس این توافق، پناهجویان باید در نخستین کشور محل ورود خود درخواست حمایت کنند. بنابراین، افرادی که از آمریکا از طریق مرز زمینی به کانادا می‌آیند، معمولا نمی‌توانند در کانادا درخواست پناهندگی بدهند و به آمریکا بازگردانده می‌شوند. داشتن اعضای خانواده نزدیک در کانادا و ورود کودکان بدون همراه از جمله استثناهای این قانون است.
سه سازمان شورای پناهندگان کانادا، سازمان عفو بین‌الملل و شورای کلیساهای کانادا در شکایت خود می‌گویند بازگرداندن برخی پناهجویان به آمریکا ممکن است آنها را در معرض تبعیض، بازداشت و محرومیت از حمایت‌های ضروری قرار دهد.
وکلای شاکیان به خطراتی مانند رد درخواست پناهندگی زنان فراری از خشونت جنسیتی، شرایط نامناسب بازداشت کودکان و آزار و تبعیض علیه افراد LGBTQ اشاره کردند. آنها همچنین گفتند زنان تراجنسیتی ممکن است در بازداشتگاه‌های مردانه نگهداری شوند یا به سلول انفرادی انتقال یابند.
در مقابل، وکلای دولت کانادا معتقدند بازگرداندن پناهجویان به آمریکا به معنای بازداشت خودکار آنها نیست و استثناهایی با دلایل بشردوستانه و مجوزهای موقت برای جلوگیری از بازگرداندن برخی افراد وجود دارد. اما وکلای شاکیان می‌گویند پناهجویان معمولا از این امکانات و شرایط استفاده از آنها اطلاع ندارند.
دیوان عالی کانادا در سال ۲۰۲۳ بخش مربوط به حق آزادی و امنیت فردی در این توافق را تایید کرد، اما بررسی احتمال تبعیض و نقض حق برابری را به دادگاه فدرال سپرد.
اگر شاکیان پیروز شوند، ممکن است امکان درخواست پناهندگی در مرز زمینی کانادا برای افرادی که از آمریکا وارد می‌شوند، دوباره فراهم شود.
جلسه بعدی دادگاه ۱۶ دسامبر برگزار خواهد شد.
