فهرست مطالب
- نرخ تجویزی Prescribed Rate چیست و چرا مهم شده است؟
- شرط اصلی: وام واقعی، بهره واقعی
- سناریوی اول: زوج شاغل با اختلاف درآمد
- سناریوی دوم: خانواده با فرزندان و تراست خانوادگی
- سناریوی سوم: صاحبان بیزنس و وام سهامدار
- وام از کارفرما: گزینهای کمتر شناختهشده
- وام برای خریدن خانه و یک امتیاز ویژه
- چه کسانی میتوانند از این روشها استفاده کنند؟
یکی از نکات مهم سیستم مالیاتی کانادا این است که هرچه درآمد فرد بالاتر باشد، نرخ مالیات او هم بیشتر میشود؛ همین موضوع خیلی وقتها باعث میشود یک خانواده، در مجموع مالیات بیشتری از حد لازم بپردازد.
در سالهای اخیر، بخشی از خانوادههای آشنا با قواعد مالیاتی، از یک روش قانونی استفاده کردهاند تا بخشی از درآمد سرمایهگذاری را از فرد با درآمد بالا به همسر یا فرزند با درآمد پایین منتقل کنند و در نتیجه، مجموع مالیات خانوادگی را کاهش دهند.
بنابراین اگر شما هم در کانادا درآمد بالا یا پرتفوی سرمایهگذاری جدی دارید، شاید اکنون وقت آن باشد با یک ترفند کاملاً قانونی، مجموع مالیات خانوادهتان را سبکتر کنید.
این روش بر پایه یک مفهوم ساده بنا شده است: «وام خانوادگی» با نرخ بهرهای که آژانس درآمد کانادا CRA آن را به رسمیت میشناسد و به آن نرخ تجویزی (Prescribed Rate) میگوید.
نرخ تجویزی Prescribed Rate چیست و چرا مهم شده است؟
آژانس CRA هر سه ماه یکبار، نرخ بهرهای را اعلام میکند که در برخی وامهای خاص، مبنای محاسبه قرار میگیرد و اسم آن را «نرخ تجویزی» Prescribed Rate میگذارد. این نرخ بر اساس میانگین بازده اوراق خزانه سهماهه دولت کانادا تعیین میشود و به بالاترین درصد رُند میشود.
این نرخ برای سه ماهه نخست ۲۰۲۶ یعنی از اول ژانویه تا ۳۱ مارچ، ۳ درصد تعیین شده، یعنی اگر شما داخل خانوادهتان وامی با همین نرخ بدهید و چند شرط ساده را رعایت کنید، میتوانید بخشی از درآمد سرمایهگذاری را قانونی به نام فرد کمدرآمدتر بزنید.
شرط اصلی: وام واقعی، بهره واقعی
ایده مرکزی این است که:
- فردی که درآمد بالاتری دارد (مثلاً همسر «الف») به همسر یا تراست خانوادگی یک وام واقعی با نرخ تجویزی (مثلاً ۳ درصد) میدهد.
- وامگیرنده (همسر «ب» یا تراست) این پول را سرمایهگذاری میکند؛ اگر بازده سرمایهگذاری بیشتر از ۳ درصد باشد، مازاد سود به نام وامگیرنده ثبت میشود و او با نرخ پایینتر مالیات میدهد.
- بهره وام باید هر سال، تا ۳۰ ژانویه سال بعد، بهطور واقعی و قابلپیگیری پرداخت شود؛ در غیر این صورت، قواعد سختگیرانه انتساب درآمد (Attribution Rules) میتواند کل طرح را بیاثر کند.
با رعایت این اصول، CRA درآمد سرمایهگذاری را به فرد کمدرآمدتر نسبت میدهد و نه به کسی که سرمایه اولیه را داشته است.
سناریوی اول: زوج شاغل با اختلاف درآمد
فرض کنید زوجی در تورنتو یا ونکوور زندگی میکنند:
- همسر «الف» سالانه ۱۴۰ هزار دلار درآمد دارد و در یکی از ردههای مالیاتی بالاتر است.
- همسر «ب» حدود ۳۰ هزار دلار در سال کار میکند و در رده مالیاتی پایینتر قرار دارد.
این خانواده ۲۰۰ هزار دلار پسانداز یا نقدینگی دارند که فعلاً در حساب پسانداز یا پرتفوی مشترک پارک شده است. اگر این پول بهصورت معمولی سرمایهگذاری شود، درآمد سرمایهگذاری به نام همسر با درآمد بالاتر ثبت میشود و مالیات سنگینتری میپردازند.
با استفاده از وام با نرخ تجویزی:
- همسر «الف» به همسر «ب» یک وام ۲۰۰ هزار دلاری با نرخ ۳ درصد در سال میدهد و قرارداد سادهای بینشان تنظیم میشود.
- همسر «ب» این ۲۰۰ هزار دلار را در یک پرتفوی متنوع (مثلاً ترکیبی از سهام و صندوقهای سرمایهگذاری) میگذارد که میانگین بازده سالانه آن، فرضاً ۶–۷ درصد است.
- همسر «ب» هر سال بهره ۳ درصد (یعنی ۶ هزار دلار در سال) را به همسر «الف» پرداخت میکند؛ این بهره برای الف درآمد مشمول مالیات است و برای ب، هزینه قابلکسر.
- مازاد سود (مثلاً اگر ۷ درصد بازده داشته باشید، ۴ درصد اضافه بعد از کسر بهره) به نام همسر «ب» گزارش میشود و او با نرخ پایینتر مالیات میدهد.
نتیجه؟ بدون هیچ خلافی، بخشی از درآمد سرمایهگذاری از طبقه مالیاتی بالاتر به طبقه پایینتر منتقل شده و مجموع مالیات خانوادگی کاهش مییابد.
سناریوی دوم: خانواده با فرزندان و تراست خانوادگی
در خانوادههایی که فرزند یا نوههای خردسال دارند، نسخه پیشرفتهتر این روش، استفاده از تراست خانوادگی است. در این مدل:
- پدر و مادر (یا پدربزرگ و مادربزرگ) پول را با نرخ تجویزی به یک تراست خانوادگی وام میدهند.
- تراست این پول را سرمایهگذاری میکند و درآمد آن را میتوان هر سال به نام فرزندان یا نوهها نسبت داد؛ چون کودکان معمولاً درآمد دیگری ندارند، نرخ مالیاتشان بسیار پایین یا حتی صفر است.
- از این درآمد میتوان برای هزینههایی مثل شهریه مدرسه و دانشگاه، کامپیوتر و لپتاپ، کلاس زبان، ورزش، کمپ تابستانی و سایر مخارج مرتبط با فرزندان استفاده کرد.
برای خانوادههای ایرانی که بخشی از هدف مهاجرتشان تأمین آینده آموزشی بچههاست، این ساختار میتواند هم هزینههای آموزش را پوشش دهد و هم بار مالیاتی کل خانواده را سبکتر کند؛ البته تنظیم تراست و قرارداد وام حتماً باید با مشاور حقوقی و مالیاتی حرفهای انجام شود.
سناریوی سوم: صاحبان بیزنس و وام سهامدار
اگر شما مالک یک شرکت خصوصی (مثلاً هلدینگ املاک، بیزنس خدماتی یا فروشگاهی) هستید، رابطهتان با شرکت از نظر مالیات بسیار حساس است. بهطور کلی اگر از شرکت خود پول قرض بگیرید و آن را بهموقع پس ندهید، ممکن است در نهایت این وام بهعنوان نوعی «درآمد» برای شما محسوب شود و مالیات اضافی ایجاد کند.
نرخ تجویزی در اینجا دو کاربرد مهم دارد:
- اگر وامی از شرکت بهعنوان سهامدار میگیرید و روی آن حداقل نرخ تجویزی (مثلاً ۳ درصد) بهره بپردازید، میتوانید از مشمول شدن «مزیت بهرهای» (Taxable Benefit) جلوگیری کنید.
- میتوان ساختاری طراحی کرد که بخشی از سرمایه از شرکت خارج شود، در سطح شخصی به همسر یا تراست با نرخ تجویزی قرض داده شود و سپس در پرتفوی خانوادگی سرمایهگذاری شود؛ به شرط رعایت همه مهلتها و استثناهای قانونی.
این سناریو برای صاحبان کسبوکار ایرانی در کانادا جذاب است، اما بهدلیل پیچیدگی، عملاً بدون راهنمایی حسابدار حرفهای و مشاور مالیاتی توصیه نمیشود.
وام از کارفرما: گزینهای کمتر شناختهشده
نوع دیگری از استفاده از نرخ تجویزی، وامهایی است که کارفرما به کارمند میدهد. اگر کارفرمای شما به شما وامی بدهد (برای هر هدفی) و شما روی آن حداقل نرخ تجویزی (مثلاً ۳ درصد) بهره بپردازید، معمولاً مزیت مالیاتی اضافهای برایتان محاسبه نمیشود؛ یعنی از دید CRA، انگار وامی با نرخ منطقی گرفتهاید.
وام برای خریدن خانه و یک امتیاز ویژه
در مورد وام برای خرید خانه، یک امتیاز ویژه وجود دارد: در ۵ سال اول وام، اگر نرخ تجویزی در طول زمان کاهش پیدا کند، شما از نرخهای پایینتر هم بهرهمند میشوید، بدون اینکه لازم باشد وام را ببندید و دوباره قرارداد جدید بگیرید. این موضوع میتواند برای مهاجرانی که در حال برنامهریزی برای خرید اولین خانه در کانادا هستند یک مزیت مهم باشد، بهخصوص اگر کارفرما در بسته مزایای خود چنین وامی را ارائه میکند.
چه کسانی میتوانند از این روشها استفاده کنند؟
این روشها برای همه مناسب نیست. بهطور کلی، بیشترین فایده را این گروهها میبرند:
- خانوادههایی که اختلاف درآمد قابلتوجه بین همسران دارند و یکی از آنها در ردههای بالای مالیاتی است.
- خانوادههایی که پسانداز یا پرتفوی سرمایهگذاری قابلتوجه دارند و میخواهند آن را بهصورت بلندمدت نگه دارند.
- والدین یا پدربزرگ، مادربزرگهایی که میخواهند برای تحصیل و آینده بچهها سرمایهگذاری کنند و از تراست خانوادگی نمیترسند.
- صاحبان بیزنسهایی که با حسابدار حرفهای کار میکنند و دنبال بهینهسازی رابطه مالی خود با شرکت هستند.
اگر درآمد و پسانداز شما خیلی محدود است یا پرتفوی سرمایهگذاری کوچکی دارید، پیچیدگی اداری و هزینه مشاور مالی ممکن است از منفعت مالیاتی بیشتر شود.
چند نکته که باید در نظر گرفته شود
- این روشها کاملاً قانونی است، اما فقط در صورتی که بهدرستی و با قرارداد واقعی اجرا شود؛ پرداخت نکردن بهره در زمان مقرر، میتواند کل طرح را از نظر CRA باطل کند.
- قوانین انتساب درآمد (Attribution Rules) و وام سهامدار پیچیده هستند؛ یک اشتباه کوچک میتواند باعث شود درآمد سرمایهگذاری دوباره به فرد پردرآمدتر نسبت داده شود یا حتی بهعنوان درآمد اضافی مشمول مالیات قرار گیرد.
- هر پرونده خانوادگی، داستان خاص خود را دارد؛ وضعیت اقامت، نوع درآمد (حقوق، بیزنس، سرمایهگذاری)، وجود شرکت خصوصی، سن فرزندان و… همه در طراحی بهترین ساختار مؤثرند.
به همین دلیل، این متن فقط یک راهنمای عمومی است و جایگزین مشاوره شخصی با حسابدار حرفهای یا مشاور مالی دارای مجوز در کانادا نیست.
- برای اطلاع از آخرین اپدیتهای «نرخ تجویزی» Prescribed Rate، به این لینک دولت کانادا مراجعه کنید.
