اتاوا تحت فشار است تا شهروندی ۱۰۰ هزار سربازی که در دو جنگ جهانی برای کانادا جنگیدند را به رسمیت بشناسد
گروهی از شهروندان کانادا، از جمله خانواده‌های سربازانی که در جنگ‌های جهانی اول و دوم کشته شدند، در آستانه طرح شکایتی در دادگاه فدرال هستند تا دولت را وادار کنند شهروندی این سربازان را به رسمیت بشناسد.
بیش از ۱۰۰ هزار سرباز در جنگ‌های جهانی اول و دوم برای کانادا جنگیدند و جان باختند؛ اما یک نکته عجیب در تاریخ این کشور وجود دارد: از نظر رسمی، این سربازان شهروند کانادا محسوب نمی‌شوند!
اکنون گروهی از شهروندان کانادا، از جمله خانواده‌های سربازان کشته‌شده، در حال آماده‌سازی شکایتی در دادگاه فدرال هستند تا دولت را وادار کنند هویت و شهروندی این سربازان را به رسمیت بشناسد.
- اما چرا دولت کانادا معتقد است شهروندی این کشور پیش از سال ۱۹۴۷ وجود نداشته است؟
- چه اسناد تاریخی نشان می‌دهد که این سربازان حتی پیش از تصویب قانون شهروندی، کانادایی محسوب می‌شدند؟
- آناهیتا بلادی، سخنگوی اداره مهاجرت کانادا، در پاسخ به این اعتراض‌ها چه گفته است؟
- و آیا این پرونده می‌تواند روایت رسمی کانادا از تاریخ شهروندی را تغییر دهد؟
برای آشنایی با اسناد تاریخی، جزئیات این شکایت حقوقی و موضع دولت کانادا، ادامه این گزارش را بخوانید.
بیش از ۱۰۰ هزار سرباز در جنگ‌های جهانی اول و دوم برای کانادا جنگیدند و جان خود را از دست دادند. نام بسیاری از آنها هنوز روی سنگ‌قبرهایی در گورستان‌های نظامی اروپا و خاور دور دیده می‌شود؛ سنگ‌قبرهایی که با نشان برگ افرا، نماد ملی کانادا، مشخص شده‌اند. با این حال، دولت کانادا از نظر حقوقی آنها را شهروند این کشور نمی‌داند؛ مسئله‌ای که اکنون پس از گذشت بیش از ۸۰ سال از پایان جنگ جهانی دوم، به یک چالش حقوقی و تاریخی تبدیل شده است.
گروهی از شهروندان کانادا، از جمله افرادی که اعضای خانواده‌شان در این جنگ‌ها کشته شده‌اند، در حال آماده‌سازی شکایتی در دادگاه فدرال هستند. هدف آنها این است که دولت را وادار کنند به صورت رسمی تایید کند سربازانی که در جنگ‌های جهانی اول و دوم برای کانادا جنگیدند، شهروند این کشور بودند و نباید صرفا اتباع بریتانیا محسوب شوند.
این اقدام در ادامه کارزاری صورت می‌گیرد که هم‌زمان در پارلمان کانادا نیز دنبال شده است. حامیان این کارزار معتقدند روایت رسمی دولت از تاریخ شهروندی کانادا ناقص است و باید اصلاح شود.
چرا دولت می‌گوید این سربازان شهروند کانادا نبودند؟
ریشه این اختلاف به سال ۱۹۴۷ بازمی‌گردد؛ زمانی که قانون شهروندی کانادا Canadian Citizenship Act به اجرا درآمد.
موضع رسمی دولت فدرال این است که پیش از اجرای این قانون، افرادی که در کانادا متولد می‌شدند، از نظر حقوقی شهروند کانادا نبودند و عنوان «اتباع بریتانیا/ British subjects» را داشتند.
در ۳ ژانویه ۱۹۴۷، آقای William Lyon Mackenzie King، نخست‌وزیر وقت کانادا، در مراسمی در دیوان عالی کشور نخستین گواهی شهروندی کانادا را دریافت کرد. این اتفاق به‌عنوان نقطه آغاز رسمی شهروندی مستقل کانادا شناخته می‌شود.
آقای Sean Fraser، وزیر وقت مهاجرت که اکنون وزیر دادگستری و دادستان کل کاناداست، در سال ۲۰۲۲ و به مناسبت هفتادوپنجمین سالگرد اجرای این قانون، گفت پیش از آن، مردم این کشور اتباع بریتانیا بودند و از آن زمان به بعد، شهروند کانادا محسوب شده‌اند.
با این حال، گروهی که اکنون در حال پیگیری پرونده قضایی هستند، این روایت را زیر سوال می‌برند. آنها می‌گویند شواهد تاریخی نشان می‌دهد شهروندی کانادا، حتی پیش از تصویب قانون مستقل آن در سال ۱۹۴۷، وجود داشته است.
اسناد تاریخی چه چیزی را نشان می‌دهند؟
فعالان این کارزار مجموعه‌ای از اسناد دولتی، اظهارنظرهای مقام‌های سیاسی و مدارک تاریخی را گردآوری کرده‌اند تا نشان دهند کانادا پیش از سال ۱۹۴۷ نیز در عمل، شهروندان خود را به‌عنوان یک جامعه مستقل به رسمیت می‌شناخت.
یکی از شواهد آنها به دوران جنگ جهانی اول مربوط می‌شود. در سال ۱۹۱۹، آقای Arthur Meighen که بعدها نخست‌وزیر کانادا شد، در کنفرانس صلح ورسای پس از پایان جنگ جهانی اول، خود را «یک شهروند کانادایی» معرفی کرد.
او در این کنفرانس تاکید کرد که کانادا در امپراتوری بریتانیا یک موجودیت مستقل و دارای حکومت خودگردان است و باید به‌عنوان چنین کشوری در تصمیم‌گیری‌های بین‌المللی حق اظهار نظر داشته باشد.
شاهد دیگر به سال ۱۸۷۹ بازمی‌گردد. در جریان رسیدگی دیوان عالی به پرونده‌ای که فدراسیون متیس‌های منیتوبا مطرح کرده بود، دادستان کل وقت کانادا پذیرفت که مردم متیس از همان زمان، شهروندان کامل کانادا بوده‌اند.
اسناد مربوط به دوران جنگ جهانی دوم نیز بخش مهمی از مدارک این پرونده را تشکیل می‌دهند.
یادآور می‌شود، متیس Métis یکی از گروه‌های بومی کاناداست که از ازدواج و پیوند خانوادگی میان بومیان اولیه کانادا و مهاجران اروپایی، به‌ویژه فرانسوی‌ها و اسکاتلندی‌ها، شکل گرفته‌اند.
برای مثال، در یک جزوه دولتی که در سال ۱۹۴۲ با عنوان Battle Of Brains – Canadian Citizenship and the Issues of War منتشر و میان سربازان کانادایی توزیع شده بود، به اهمیت شهروندی کانادا برای هویت و زندگی افراد اشاره شده بود.
در این جزوه آمده بود که جایگاه و زندگی افراد به شهروندی کانادایی آنها وابسته است.
همچنین، در سال ۱۹۴۶، دولت کانادا جزوه‌ای رسمی برای عروس‌های جنگ War Brides منتشر کرد؛ زنانی که در خارج از کشور با سربازان، خلبانان و ملوانان کانادایی ازدواج کرده بودند. در این جزوه به آنها گفته شده بود که تکمیل مراحل اداری مهاجرت، به‌طور خودکار آنها را به شهروند کانادا تبدیل می‌کند.
نکته دیگری که فعالان به آن استناد می‌کنند، مدارک فوت سربازان کشته‌شده در جنگ جهانی دوم است. در این گواهی‌ها، ملیت و هویت این افراد «کانادایی» ثبت شده بود.
از نظر تهیه‌کنندگان پرونده، این اسناد نشان می‌دهد که دولت و مقام‌های کانادایی، حتی پیش از تصویب قانون سال ۱۹۴۷، با مفهوم شهروندی کانادا آشنا بودند و در موارد مختلف آن را به رسمیت می‌شناختند.
خانواده‌های سربازان می‌گویند هویت واقعی کشته‌شدگان نادیده گرفته شده است
خانم Peggy Ann Osborne، پژوهشگری که در گردآوری اسناد تاریخی برای این شکایت نقش داشته، می‌گوید هزاران سرباز کانادایی در گورستان‌های نظامی اروپا و خاور دور دفن شده‌اند و نشان برگ افرا روی سنگ‌قبرهای آنها قرار دارد.
او معتقد است تناقض میان این واقعیت تاریخی و موضع رسمی دولت قابل قبول نیست.
خانم Osborne می‌گوید: «با این حال، طبق سیاست رسمی دولت در اتاوا، این سربازان به‌عنوان شهروند کانادا جان خود را از دست نداده‌اند. انکار هویت واقعی آنها به معنای نادیده گرفتن خاطره، خدمت و فداکاری‌شان است.»
آقای Don Chapman که رهبری کارزار اصلاح این بخش از تاریخ شهروندی کانادا را بر عهده دارد، نیز می‌گوید این موضوع به‌ویژه برای خانواده‌های سربازانی که در جنگ‌ها کشته شده‌اند اهمیت دارد.
او تاکید می‌کند این سربازان باید در روز یادبود Remembrance Day به‌عنوان شهروندان کانادا مورد احترام قرار گیرند، نه صرفا به‌عنوان اتباع بریتانیا.
آقای Chapman پیش از این نیز در زمینه حقوق شهروندی فعالیت کرده و در کارزاری موفق، برای بازگرداندن حقوق افرادی که با عنوان Lost Canadians شناخته می‌شوند، تلاش کرده بود.
این اصطلاح به افرادی اشاره دارد که به دلایل مختلف، با وجود ارتباط خانوادگی و تاریخی با کانادا، از حقوق شهروندی محروم مانده بودند یا شهروندی آنها به رسمیت شناخته نشده بود.
تلاش‌های Chapman در نهایت به تصویب قانونی در سال گذشته منجر شد که به شهروندان کانادایی متولد خارج از کشور اجازه می‌دهد شهروندی خود را به نسل‌های بعدی که آنها نیز در خارج از کانادا متولد می‌شوند، منتقل کنند.
او در سال ۲۰۲۴ نیز به پاس فعالیت‌هایش از فرماندار کل کانادا جایزه دریافت کرد.
چرا چینی‌تبارها و ژاپنی‌تبارهای کانادا از این کارزار حمایت می‌کنند؟
این پرونده فقط به وضعیت حقوقی سربازان دو جنگ جهانی محدود نمی‌شود. گروهی از چینی‌تبارهای کانادا نیز از آن حمایت می‌کنند؛ افرادی که در کانادا متولد شده‌اند، اما خانواده‌هایشان در دوره‌های مختلف با تبعیض و محدودیت‌هایی روبه‌رو بوده‌اند که حقوق شهروندی آنها را زیر سوال می‌برد.
یکی از نمونه‌های مهم این تبعیض‌ها، قانونی است که پارلمان کانادا در سال ۱۹۲۳ تصویب کرد.
بر اساس این قانون، افراد چینی‌تبار ساکن کانادا، حتی کسانی که در همین کشور متولد شده بودند، موظف بودند هویت خود را به دولت اعلام کنند، در سامانه‌های دولتی ثبت‌نام شوند و گواهی شناسایی عکس‌دار دریافت کنند.
افرادی که این مقررات را رعایت نمی‌کردند، ممکن بود با جریمه، بازداشت یا حتی اخراج از کانادا روبه‌رو شوند.
آقای Chapman همچنین به اخراج ژاپنی‌تبارهای کانادا در پایان جنگ جهانی دوم اشاره می‌کند و معتقد است دولت باید بپذیرد که این اقدام نیز نقض حقوق شهروندی آنها بوده است.
حامیان پرونده می‌گویند بررسی دوباره مفهوم شهروندی پیش از سال ۱۹۴۷ می‌تواند به روشن شدن بخشی از این بی‌عدالتی‌های تاریخی کمک کند.
وکیل پرونده می‌گوید شواهد تاریخی موضع دولت را رد می‌کند
آقای Charles Gibson، وکیل اتاوا که قرار است هدایت شکایت در دادگاه فدرال را بر عهده بگیرد، معتقد است موضع حقوقی دولت بر یک برداشت نادرست تاریخی استوار شده است.
او می‌گوید دولت یک تصور حقوقی نادرست ایجاد کرده که شواهد گسترده تاریخی به‌راحتی آن را رد خواهد کرد.
به گفته گیبسون، اسناد گردآوری‌شده نشان می‌دهند شهروندی کانادا پیش از سال ۱۹۴۷ نیز وجود داشته و نمی‌توان تمام آن دوره را صرفا با عنوان تابعیت بریتانیا توضیح داد.
این کارزار تنها از مسیر دادگاه دنبال نمی‌شود. در اواخر اکتبر امسال نیز دادخواستی پارلمانی با حمایت آقای Jim Karygiannis، وزیر پیشین امور کهنه‌سربازان از حزب لیبرال، در مجلس عوام مطرح شد.
آقای Patrick Weiler، نماینده مجلس از ونکوور، این دادخواست را به پارلمان ارائه کرد. در آن از مجلس عوام خواسته شده است به صورت رسمی به شهروند بودن سربازانی که در هر دو جنگ جهانی جان باختند، اذعان کند.
دولت کانادا چه پاسخی دارد؟
با وجود شواهدی که فعالان این کارزار ارائه کرده‌اند، تغییر موضع رسمی دولت درباره تاریخ شهروندی کانادا موضوع ساده‌ای نیست.
آقای Andrew Griffith، مدیرکل پیشین در اداره مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا IRCC می‌گوید این موضوع ارزش بررسی و گفت‌وگوی جدی دارد، اما دولت نباید برای تغییر موضع رسمی خود شتاب‌زده عمل کند.
او معتقد است اگر قرار باشد تفسیر دولت از قانون شهروندی سال ۱۹۴۷ تغییر کند، پیامدهای حقوقی و تاریخی آن باید با دقت بررسی شود.
آقای Griffith تاکید می‌کند که موضوع وجود شهروندی کانادا پیش از سال ۱۹۴۷، بحثی مشروع است، اما تغییر موضع رسمی دولت نمی‌تواند تصمیمی سریع و ساده باشد.
خانم آناهیتا بلادی Anahita Beladi، سخنگوی اداره مهاجرت کانادا، نیز در پاسخ به این موضوع تاکید کرده است که قانون شهروندی سال ۱۹۴۷، شهروندی کانادا را به‌عنوان یک جایگاه حقوقی مستقل تعریف کرد.
او می‌گوید دادگاه تجدیدنظر فدرال و دیوان عالی کانادا تایید کرده‌اند که پیش از اول ژانویه ۱۹۴۷، شهروندی کانادا به‌عنوان یک جایگاه حقوقی با کاربرد عمومی وجود نداشته است.
بلادی در عین حال تاکید کرده است که این موضوع به‌هیچ‌وجه از ارزش فداکاری افرادی که برای کانادا خدمت کردند، کم نمی‌کند.
او گفته است شجاعت، تعهد و فداکاری این افراد همچنان بخش مهمی از تاریخ و هویت ملی کاناداست.
آیا کانادا تاریخ رسمی شهروندی خود را تغییر خواهد داد؟
اکنون اختلاف اصلی بر سر این است که آیا باید میان تاریخ تصویب یک قانون مستقل شهروندی و وجود مفهوم شهروندی در جامعه و ساختار حقوقی کانادا پیش از آن تفاوت قائل شد یا خیر.
از یک سو، دولت می‌گوید شهروندی کانادا به‌عنوان یک جایگاه حقوقی مستقل و عمومی از اول ژانویه ۱۹۴۷ شکل گرفته است. از سوی دیگر، فعالان کارزار با استناد به اسناد دولتی، اظهارات مقام‌های سیاسی و مدارک نظامی معتقدند شهروندی کانادا پیش از آن نیز وجود داشته و سربازانی که برای این کشور جان باختند باید بر همین اساس به رسمیت شناخته شوند.
نتیجه این پرونده می‌تواند فراتر از وضعیت حقوقی سربازان کشته‌شده باشد و بحث گسترده‌تری درباره تاریخ شهروندی، حقوق گروه‌های مختلف جمعیتی و نحوه برخورد دولت کانادا با گذشته خود ایجاد کند.
برای خانواده‌هایی که دهه‌هاست نام بستگانشان را روی سنگ‌قبرهای نظامی با نشان برگ افرا می‌بینند، موضوع فقط یک اختلاف حقوقی نیست؛ آنها می‌خواهند کشوری که عزیزانشان برای دفاع از آن جان باختند، هویت کانادایی آنها را نیز به‌طور رسمی به رسمیت بشناسد.
