از مهاجرت در ۱۶ ماهگی تا کرسی قضاوت در دادگاه فدرال؛ داستان زندگی قاضی لعبت صدرهاشمی
قاضیای که سالها از پناهجویان دفاع کرد و امروز درباره سرنوشت پروندههای مهاجرتی در کانادا تصمیم میگیرد
لعبت صدرهاشمی Lobat Sadrehashemi، قاضی دادگاه فدرال کانادا، این روزها با صدور حکمی در یکی از پروندههای مهم پناهندگی خبرساز شده است؛ اما داستان زندگی او به همان اندازه که حرفهای است، الهامبخش نیز هست.
او در ۱۶ ماهگی همراه خانواده از ایران به کانادا مهاجرت کرد؛ در خانوادهای که در آن نه کسی وکیل بود و نه قاضی. خودش هم هرگز تصور نمیکرد روزی بر کرسی قضاوت بنشیند.
⁉️ چه شد که مسیر زندگی او از مددکاری اجتماعی به حقوق و سپس قضاوت تغییر کرد؟
⁉️ کدام جمله ساده، یکی از مهمترین تصمیمهای زندگی او را رقم زد؟
در این گزارش، با زندگی و کارنامه قاضی ایرانیتباری آشنا میشوید که سالها از پناهجویان و مهاجران دفاع کرد، در دادگاه عالی کانادا، وکالت پروندههای مهاجرتی را بر عهده داشت و سرانجام در سال ۲۰۲۱ به دادگاه فدرال Federal Court of Canada راه یافت.
همچنین میخوانید که او چه تجربهای را مهمترین عامل موفقیت خود در قضاوت میداند و چه توصیهای برای وکلای جوان دارد.
اگر میخواهید بدانید چگونه تجربه یک کودک مهاجر از ایران، به یکی از شناختهشدهترین چهرههای حقوق پناهندگی کانادا تبدیل شد، این گزارش را بخوانید.
گاهی سرنوشت، مسیر زندگی را از جایی آغاز میکند که خود انسان هیچ خاطرهای از آن ندارد. لعبت صدرهاشمی تنها ۱۶ ماه داشت که همراه پدر، مادر و دو خواهر بزرگتر خود ایران را ترک کرد و به کانادا آمد. او در استان آلبرتا بزرگ شد، در خانوادهای که هیچ کس در آن وکیل یا قاضی نبود و خودش هم رؤیای نشستن بر کرسی قضاوت را نداشت.
سالها بعد، همین کودک مهاجر به یکی از شناختهشدهترین وکلای حقوق پناهندگان کانادا تبدیل شد؛ وکیلی که صدها پرونده مهاجرت و پناهندگی را در عالیترین دادگاههای کشور، از جمله دادگاه عالی فدرال Supreme Court of Canada، پیگیری کرد و سرانجام در سال ۲۰۲۱ به عنوان قاضی دادگاه فدرال کانادا Federal Court of Canada منصوب شد.
نام او این روزها بار دیگر بر سر زبانها افتاده است؛ زیرا حکم بازگرداندن پرونده یک پناهجوی لبنانی برای بررسی دوباره را همین قاضی صادر کرده است.
مهاجرت از ایران؛ آغاز مسیری که هیچکس پیشبینی نمیکرد
زندگی لعبت صدرهاشمی از همان ابتدا با مهاجرت گره خورد.
او در حالی که تنها ۱۶ ماه داشت، همراه خانواده از ایران به کانادا مهاجرت کرد و دوران کودکی و نوجوانی خود را در آلبرتا سپری کرد.
شاید همین تجربه مهاجرت، بعدها باعث شد بخش بزرگی از زندگی حرفهای خود را صرف دفاع از کسانی کند که مانند خانواده خودش، روزی به دنبال ساختن آیندهای تازه در کشوری جدید بودند.
نه رویای وکالت داشت، نه قاضی شدن
جالب اینجاست که خودش میگوید هرگز قصد نداشت وکیل یا قاضی شود.
او در گفتوگویی با وب سایت انجمن وکلای کانادا Canadian Bar Association توضیح داده که هنگام پایان دوره کارشناسی رشته روابط بینالملل در دانشگاه کلگری، میان دو مسیر مردد بود؛ ادامه تحصیل در علوم اجتماعی یا ورود به یکی از حرفههای خدمات اجتماعی.
به همین دلیل هم او برای ادامه تحصیل به دانشگاه تورنتو رفت تا در رشته مددکاری اجتماعی MSW تحصیل کند. در همان زمان، امکان ورود به برنامه مشترک JD/MSW برایش فراهم شد؛ برنامهای فشرده که دانشجویان بهطور همزمان دو مدرک حقوق و کارشناسی ارشد مددکاری اجتماعی را دریافت میکنند.
این دوره برای افرادی طراحی شده که میخواهند هم با نظام حقوقی آشنا باشند و هم در حوزههای اجتماعی، حقوق بشر، خدمات عمومی و حمایت از گروههای آسیبپذیر فعالیت کنند.
با این حال، خودش میگوید درباره ورود به این برنامه تردید زیادی داشت و مطمئن نبود که آیا باید مسیر وکالت را هم در کنار مددکاری اجتماعی ادامه بدهد یا نه.
او در همین مصاحبه تعریف میکند که در همان روزها، یکی از دانشجویان باتجربهتر رشته مددکاری به او جملهای گفت که مسیر زندگیاش را تغییر داد: «اگر هنوز مطمئن نیستی، پس انجامش بده.»
او میگوید همین توصیه ساده باعث شد تصمیم بگیرد وارد برنامه مشترک حقوق و مددکاری اجتماعی شود؛ تصمیمی که بعدها مسیر حرفهای او را به دنیای حقوق مهاجرت، دفاع از پناهندگان و در نهایت کرسی قضاوت در دادگاه فدرال کانادا رساند.
کمی بعد، هنگام یکی از دورههای کارآموزی مددکاری اجتماعی، برای کمک به یکی از مراجعان با یک کلینیک حقوقی تماس گرفت.
او بعدها گفت: «وقتی دیدم آنها چقدر مؤثر و کمککننده هستند، با خودم گفتم شاید من هم بتوانم چنین کاری انجام دهم.»
اما حتی آن زمان هم هرگز به قاضی شدن فکر نمیکرد.
به گفته خودش، سالها بعد و پس از فعالیت گسترده در حوزه حقوق مهاجرت و پناهندگی بود که یکی از استادان و راهنمایان حرفهایاش پیشنهاد داد برای قضاوت اقدام کند؛ پیشنهادی که تا آن زمان حتی به ذهنش هم نرسیده بود.
تحصیل همزمان در حقوق و مددکاری اجتماعی
لعبت صدرهاشمی در سال ۲۰۰۵ هر دو مدرک مهم JD و MSW خود را به طور همزمان دریافت کرد: هر دو از دانشگاه تورنتو
ترکیب این دو رشته بعدها به یکی از ویژگیهای مهم فعالیت حرفهای او تبدیل شد؛ زیرا او هم با پیچیدگیهای حقوقی پروندهها آشنا بود و هم با شرایط انسانی و اجتماعی افرادی که در بحرانهای مهاجرتی قرار داشتند.
در سال ۲۰۰۶ نیز به عنوان وکیل در استان بریتیش کلمبیا پذیرفته شد.
سالها دفاع از پناهجویان و مهاجران
تقریباً تمام زندگی حرفهای او پیش از ورود به دستگاه قضایی، حول یک موضوع میچرخید: دفاع از مهاجران، پناهجویان و افراد کمدرآمد.
او سالها در حوزه خصوصی وکالت، پروندههای مهاجرت و پناهندگی را دنبال کرد که بخش قابل توجهی از آنها با کمکهای حقوقی دولتی (Legal Aid) انجام میشد.
بعدها به عنوان وکیل در چند سازمان حقوق بشری و عامالمنفعه نیز فعالیت کرد؛ از جمله:
- Pivot Legal Society
- B.C. Public Interest Advocacy Centre
در این مراکز، او علاوه بر پروندههای مهاجرتی، روی موضوعاتی مانند حقوق بشر، حمایت از کودکان، قوانین نظارتی و دفاع از حقوق افراد کمدرآمد نیز کار میکرد.
کلینیکی که به کمدرآمدها خدمات رایگان میدهد
آخرین سمت او پیش از انتصاب به قضاوت، مدیریت و وکالت ارشد در Immigration and Refugee Legal Clinic در شهر ونکوور بود.
این مرکز، خدمات حقوقی رایگان یا کمهزینه به افرادی ارائه میکند که توانایی پرداخت هزینههای وکالت را ندارند و درگیر پیچیدهترین پروندههای مهاجرت و پناهندگی هستند.
همین تجربه باعث شد او از نزدیک با صدها پرونده انسانی، بحرانهای خانوادگی، اخراج از کشور و درخواستهای پناهندگی روبهرو شود.
تجربهای که هیچ کتاب حقوقی نمیتواند آموزش دهد
وقتی از او پرسیدند چه چیزی بیش از همه برای قضاوت آمادهاش کرده است، پاسخش جالب بود.
او گفت مهمترین تجربهاش نه مطالعه کتابهای حقوقی، بلکه گوش دادن به انسانها بوده است.
به گفته او، طی سالها فعالیت حرفهای با صدها خانواده و فرد از پیشینههای مختلف روبهرو شده که هر کدام در یکی از سختترین بحرانهای زندگی خود قرار داشتند.
او میگوید: «هیچ تعداد کتابی نمیتوانست جای بینشی را بگیرد که فقط از شنیدن روایت زندگی انسانهایی به دست آوردم که در میانه یک بحران بودند.»
حضور در عالیترین دادگاههای کانادا
کارنامه حرفهای لعبت صدرهاشمی تنها به دادگاههای مهاجرت محدود نمیشود.
او در تمامی سطوح دادگاههای فدرال کانادا حضور داشته و حتی در دادگاه عالی کانادا Supreme Court of Canada نیز از موکلان خود دفاع کرده است.
همچنین بارها در شعب مختلف شورای مهاجرت و پناهندگی Immigration and Refugee Board حضور یافته و از حقوق پناهجویان دفاع کرده است.
چهرهای شناختهشده در حقوق پناهندگی کانادا
او علاوه بر وکالت، در فعالیتهای حرفهای و آموزشی نیز نقش پررنگی داشته است.
از جمله:
- رئیس انجمن وکلای پناهندگی کانادا Canadian Association of Refugee Lawyers بین سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹
- رئیس بخش حقوق پناهندگان انجمن وکلای کانادا Canadian Bar Association در شعبه بریتیش کلمبیا طی سالهای ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰
- عضو کمیته حقوقی West Coast LEAF
او همچنین مقالات و سخنرانیهای متعددی درباره موضوعاتی مانند:
- حقوق مهاجرت
- حقوق پناهندگان
- دسترسی به عدالت
- حقوق بشر
- حمایت از کودکان
ارائه کرده است.
انتصاب به دادگاه فدرال
در ۳۱ مارچ ۲۰۲۱، دولت کانادا او را به عنوان قاضی دادگاه فدرال کانادا Federal Court of Canada منصوب کرد.
این انتصاب توسط David Lametti، وزیر وقت دادگستری کانادا، اعلام شد.
در بیانیه رسمی وزارت دادگستری آمده بود که فرآیند جدید انتخاب قضات، بر سه اصل استوار است:
- شفافیت
- شایستهسالاری
- بازتاب تنوع جامعه کانادا
در همان بیانیه، David Lametti وزیر وقت دادگستری ابراز اطمینان کرده بود که خانم صدرهاشمی با موفقیت در خدمت مردم کانادا خواهد بود.
توصیهای که خودش آرزو میکند زودتر یاد گرفته بود
یکی از بخشهای جالب مصاحبه او، توصیهاش به وکلایی است که در دادگاه حاضر میشوند.
او میگوید دفاع شفاهی نباید شبیه یک سخنرانی بینقص باشد.
به باور او، مهمترین وظیفه وکیل این است که به قاضی کمک کند پرونده و موکلش را بهتر درک کند، حتی اگر برای پیدا کردن یک مدرک یا پاسخ دادن به پرسشی چند لحظه مکث کند.
او با لبخند اضافه میکند: «البته گفتنش خیلی راحتتر از انجام دادنش است؛ خودم هم وقتی وکیل بودم همیشه به این توصیه عمل نمیکردم.»
امروز؛ قاضیای که همچنان پروندههای مهاجرتی را میشناسد
امروز خانم لعبت صدرهاشمی یکی از قضات دادگاه فدرال کاناداست؛ دادگاهی که بخش مهمی از پروندههای مهاجرت، پناهندگی، شهروندی و تصمیمهای اداری دولت فدرال را بررسی میکند.
شاید مهمترین ویژگی او این باشد که پیش از نشستن بر کرسی قضاوت، سالها در همان سوی میز ایستاده بود؛ جایی که از مهاجران، پناهجویان و افراد آسیبپذیر دفاع میکرد.
این تجربه باعث شده است نام او در بسیاری از مهمترین پروندههای مهاجرتی سالهای اخیر کانادا دیده شود؛ پروندههایی که تصمیمهای آنها میتواند سرنوشت زندگی افراد را برای همیشه تغییر دهد.
