از دزدان دریایی تا رییس‌جمهور آمریکا؛ چه رازی ۲۳۰ سال است شکارچیان گنج را به این جزیره در کانادا می‌کشاند؟

جزیره‌ای در کانادا بیش از ۲۳۰ سال است که جست‌وجوگران را به امید یافتن گنجی افسانه‌ای به خود جذب می‌کند؛ اما چرا با وجود صدها سال حفاری، هنوز هیچ صندوق طلا یا خزانه‌ای از آن بیرون نیامده است؟

جزیره موسوم به Oak Island در استان نوا اسکوشیا، محل یکی از مشهورترین معماهای گنج در جهان است؛ جایی که تاکنون ۶ نفر در جریان حفاری‌ها جان باخته‌اند و نظریه‌های مختلفی درباره راز آن مطرح شده است.

این جست‌وجو فقط ماجراجویان را جذب نکرده است. فرانکلین روزولت رئیس جمهور آمریکا در فاصله سال‌های ۱۹۳۳ تا ۱۹۴۵، در جوانی در سال ۱۹۰۹ با گروهی از جست‌وجوگران در ارتباط بود و تا پایان عمر این معما را دنبال کرد.

ستاره‌های هالیوود، از جمله جان وین مشهور، نیز در مقاطعی در این پروژه سرمایه‌گذاری کردند. با این حال، هیچ‌یک از تلاش‌ها به کشف قطعی گنج منجر نشده است.

اکنون که فصل چهاردهم مجموعه تلویزیونی The Curse of Oak Island در راه است، جست‌وجوگران همچنان به دنبال سرنخی هستند که بتواند این معمای قدیمی را حل کند.

فصل چهاردهم این برنامه روز سه‌شنبه ۱۰ نوامبر از شبکه History در آمریکا پخش می‌شود.

همچنین علاقه‌مندان هم تا ۳۱ اکتبر فرصت دارند با رزرو قبلی، از طریق تورهای مخصوص از جزیره بازدید کنند؛ فصل تورهای سال ۲۰۲۶ در همین تاریخ به پایان می‌رسد. برای رزرو به سایت oakislandlegend.com مراجعه کنید.

• اما آیا گنج واقعا زیر زمین پنهان شده یا این حفره نتیجه پدیده‌ای طبیعی است؟
• چه شواهدی از حفاری‌ها به دست آمده است؟
• چرا بعضی از نظریه‌ها از دزدان دریایی تا شوالیه‌های معبد را در بر می‌گیرند؟
• داستان جواهرات ماری آنتوانت Marie Antoinette آخرین ملکه فرانسه چیست؟

این گزارش پاسخی است به همه این پرسش‌ها و در عین حال تاریخچه جست‌وجوها، یافته‌های بحث‌برانگیز و شرایط بازدید از این جزیره را با جزئیات بیشتری بررسی می‌کند.

سه پسر، یک قایق پارویی و حفره‌ای عجیب زیر یک درخت بلوط؛ ماجرایی که در تابستان سال ۱۷۹۵ آغاز شد، پس از ۲۳۱ سال هنوز به یکی از اسرار حل‌نشده کانادا تبدیل شده است. Oak Island در استان Nova Scotia میزبان جست‌وجویی است که پای مهندسان، میلیونرها و حتی روزولت رییس‌جمهور آینده آمریکا را به میان کشیده، بارها حفاران را با سیل آب روبه‌رو کرده و به مرگ ۶ نفر انجامیده است. با این همه، هیچ‌کس تاکنون صندوق گنج یا خزانه‌ای از این جزیره بیرون نیاورده است.

از یک درخت بلوط تا افسانه‌ای ماندگار

Oak Island حدود ۵۷ هکتار مساحت دارد؛ طول آن تقریبا ۱.۶ کیلومتر و عرض آن حدود ۸۰۰ متر است. این جزیره یکی از بیش از ۳۰۰ جزیره‌ای است که در Mahone Bay، در ساحل جنوبی استان نوا اسکوشیا، قرار گرفته‌اند.

براساس مشهورترین روایت، McGinnis و دو دوستش، که در گزارش‌های بعدی John Smith و Anthony Vaughan معرفی شدند، حفاری را از همان فرورفتگی آغاز کردند. آن‌ها می‌گفتند پس از حدود ۶۰ سانتی‌متر به سنگ‌فرش رسیدند و در عمق‌های پایین‌تر، هر حدود ۳ متر، لایه‌هایی از الوار بلوط پیدا کردند. به گفته آن‌ها، روی دیواره‌ها آثار ضربات کلنگ دیده می‌شد و خاک نیز به‌طرز غیرعادی سست بود. حفاری در عمق حدود ۹ متری متوقف شد؛ ظاهرا به دلیل «ترس خرافی Superstitious Dread».

اوایل دهه ۱۸۰۰، گروهی به نام Onslow Company حفاری را از سر گرفت. حفاران تا عمق حدود ۲۷ متری پایین رفتند و از مشاهده لایه‌هایی از زغال، ماده‌ای شبیه بتونه و الیاف نارگیل خبر دادند؛ میوه‌ای گرمسیری که بقایای آن در خلیجی دور از مناطق گرمسیری پیدا شده بود. آن‌ها همچنین از سنگ بزرگی با نشانه‌های عجیب سخن گفتند. سپس گودال پر از آب شد و هیچ میزان تخلیه آب نتوانست آن را خالی کند.

بخش زیادی از این روایت‌ها سال‌ها پس از رویدادهای ادعاشده ثبت شده‌اند. نخستین اشاره چاپی شناخته‌شده به McGinnis در سال ۱۸۵۷ منتشر شد و اولین روایت یکی از حفاران اولیه در سال ۱۸۶۲ به چاپ رسید. جزئیات داستان در بازگویی‌های مختلف تغییر کرده است؛ حتی درباره اینکه حفاران اولیه نوجوان بوده‌اند یا مردانی بزرگسال، توافقی وجود ندارد.

 

گودالی که در برابر حفاران مقاومت می‌کند

نسل‌های مختلف جست‌وجوگران تلاش کرده‌اند بر مشکل آب غلبه کنند، اما هیچ‌کدام نتوانسته‌اند معمای گودال را حل کنند.

گروهی به نام Truro Company در سال ۱۸۴۹ حفاری در این محل را آغاز کرد. طبق گزارش‌ها، مته آن‌ها در عمق حدود ۳۰ متری از یک سکوی صنوبر عبور کرد و سپس به چوب بلوط و «قطعات فلز» رسید. هنگام حفر چاه دوم در نزدیکی محل، سطح آب با جزر و مد بالا و پایین می‌رفت. همین موضوع بسیاری را به این نتیجه رساند که گودال به‌صورت تله‌ای طراحی شده و تونلی زیرزمینی آن را به دریا در نزدیکی Smith’s Cove متصل می‌کند. اندکی بعد، کف چاه اصلی فروریخت.

تلاش‌های بعدی با استفاده از پمپ‌ها، سازه‌های موقت برای مهار آب و موتورهای بخار ادامه یافت.

 

نام فرانکلین روزولت رئیس جمهور آمریکا در میان جویندگان گنج

در سال ۱۹۰۹، گروهی به نام Old Gold Salvage کاپیتانی به نام Henry L. Bowdoin را به جزیره فرستاد. یکی از اعضای این گروه فرانکلین روزولت Franklin D. Roosevelt جوان، بعدا رئیس جمهور آمریکا، بود. گفته می‌شود علاقه او به این معما از داستان‌هایی خانوادگی سرچشمه می‌گرفت؛ پدربزرگش، Warren Delano Jr.، در تامین مالی حفاری‌های قبلی مشارکت کرده بود.

گروه حفاری در سال ۱۹۰۹، گودال را تا عمق حدود ۱۱۳ فوت پاک‌سازی کرد و غواصانی را به داخل آن فرستاد، اما به یافته قابل‌توجهی نرسید و در نوامبر همان سال جزیره را ترک کرد.

با این حال، علاقه روزولت به این معما از بین نرفت. او تا پایان عمر تحولات مربوط به جزیره را دنبال می‌کرد و براساس یکی از روایت‌ها، زمانی که در سال ۱۹۳۹ به‌عنوان رییس‌جمهور در هلیفکس حضور داشت، قصد داشت مخفیانه از جزیره بازدید کند؛ اما مه غلیظ و نزدیک شدن جنگ مانع اجرای این برنامه شد.

فرانکلین روزولت، در فاصله سال‌های ۱۹۳۳ تا ۱۹۴۵، رئیس جمهور آمریکا بوده است.

 

حتی جان وین هم دنبال این گنج بود؛ تلاش‌هایی که ادامه یافت

جستجوها برای یافتن گنج در این جزیره همواره ادامه داشته است، حتی Errol Flynn و جان وین John Wayne، ستاره‌های سینما، نیز در مقاطع مختلف در این پروژه سرمایه‌گذاری کردند.

سال ۱۹۶۵، زمین‌شناسی به نام Robert Dunfield یک جرثقیل ۷۰ تنی به جزیره آورد و محدوده گودال را تا عمق ۴۱ متر و عرض ۳۰ متر حفاری کرد. گروه او برای انتقال دستگاه به جزیره، یک جاده خاکی به سرزمین اصلی ساخت. این مسیر هنوز باقی است و بازدیدکنندگان امروزی نیز از همان جاده وارد جزیره می‌شوند.

سال ۱۹۷۱، گروهی دوربینی را به داخل چاهی با دیواره فولادی به نام Borehole 10-X فرستادند که ۷۲ متر عمق داشت. صاحبان پروژه تصاویر بی‌کیفیت ضبط‌شده را نشانه‌هایی احتمالی از صندوق‌ها و بقایای انسانی تفسیر کردند. با این حال، دانشمندان موسسه Woods Hole Oceanographic که بعدها نوارها را بررسی کردند، گفتند نمی‌توان از تصاویر به نتیجه‌ای قطعی رسید. غواصانی هم که در سال ۲۰۱۶ به انتهای چاه رفتند، هیچ شیء تاریخی پیدا نکردند.

 

شش نفر در مسیر کشف گنج جان باخته‌اند؛ چرا یک نفر دیگر هم باید قربانی شود؟

خطرهای Oak Island واقعی است، حتی اگر نفرین آن واقعی نباشد. روایت‌های رایج از جان باختن حداقل ۶ نفر در جریان حفاری‌ها خبر می‌دهند.

نخستین مرگ در اواخر سال ۱۸۶۱، زمانی رخ داد که دیگ بخار یک موتور پمپ منفجر شد. کارگری به نام Maynard Kaiser نیز در مارچ ۱۸۹۷ سقوط کرد و جان باخت. اما مرگبارترین روز، ۱۷ آگوست ۱۹۶۵ بود. Robert Restall، جست‌وجوگر گنج که از سال ۱۹۵۹ در جزیره کار می‌کرد، در اثر استنشاق گاز درون یک چاه از حال رفت. پسر ۱۸ ساله‌اش، Robert Jr.، برای نجات او وارد چاه شد. سپس Karl Graeser و Cyril Hiltz نیز به داخل رفتند و هر چهار نفر جان باختند. نفر پنجم، Andy DeMont، زنده بیرون کشیده شد. گزارش‌ها درباره نوع گاز عامل حادثه یکسان نیستند؛ برخی از سولفید هیدروژن و برخی دیگر از مونوکسید کربن نام می‌برند.

افسانه‌ای می‌گوید پیش از یافتن گنج باید ۷ نفر جان خود را از دست بدهند. گفته می‌شود این داستان بیش از یک قرن قدمت دارد، اما منشا آن مشخص نیست. پس از حادثه سال ۱۹۶۵، این جمله به عبارتی پرتکرار در کتاب‌ها و برنامه‌های تلویزیونی تبدیل شد: «۶ نفر مرده‌اند، یک نفر دیگر باقی مانده است.»

 

از دزدان دریایی تا شوالیه‌های معبد؛ گنج متعلق به چه کسی است؟

قدیمی‌ترین نظریه درباره گنج جزیره، ساده‌ترین روایت آن نیز هست. گفته می‌شود ملوانی در حال مرگ از خدمه Captain Kidd ادعا کرده بود گنجی به ارزش ۲ میلیون پوند در جزیره‌ای در امتداد این ساحل دفن شده است. Kidd در سال ۱۷۰۱ اعدام شد و افسانه Blackbeard نیز بعدها به این جزیره پیوند خورد.

نظریه‌های دیگر جسورانه‌ترند. برخی نویسندگان معتقدند این گودال ممکن است محل پنهان کردن غنایم بریتانیا پس از تصرف هاوانا در سال ۱۷۶۲ یا خزانه دژ فرانسوی Louisbourg بوده باشد.

گروه دیگری از Knights Templar و جام مقدس سخن می‌گویند یا مدعی هستند دست‌نوشته‌هایی در این محل پنهان شده که ثابت می‌کند فرانسیس بیکن Francis Bacon نمایشنامه‌های شکسپیر را نوشته است.

حتی در یکی از روایت‌های فاقد مستندات آمده که جواهرات ماری آنتوانت Marie Antoinette آخرین ملکه فرانسه را پس از اعدام را به این جزیره آورده‌اند.

توضیح‌های ساده‌تر کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. نویسنده‌ای به نام Joy Steele معتقد است این گودال در اصل کوره‌ای برای تولید قطران بوده که در دوران فعالیت صنعت تامین ملزومات دریایی بریتانیا ساخته شده است.

پژوهشگر دیگری به نام Dennis King نیز «کانال‌های جعبه‌ای» کشف‌شده در Smith’s Cove را بقایای یک کارگاه قدیمی تولید نمک می‌داند.

 

اما آیا گودال یک پدیده طبیعی است؟

Joe Nickell، نویسنده مجله Skeptical Inquirer، استدلال می‌کند که هیچ گنجی در کار نیست و Money Pit در واقع گودالی طبیعی است که بر اثر فروریزش زمین در سنگ آهک ایجاد شده است. سنگ‌های زیر جزیره، از جمله انیدریت، در تماس با آب حل می‌شوند. مواد نرم و مخلوطی که پس از فروریختن یک حفره در آن باقی می‌مانند، ممکن است به‌سادگی شبیه خاکی به نظر برسند که قبلا حفاری شده است. «سکوهای» چوبی نیز می‌توانند درختانی باشند که طی قرن‌ها به داخل گودال افتاده‌اند.

بررسی سال ۱۹۹۵ که Woods Hole با استفاده از آزمایش‌های رنگی انجام داد، به این نتیجه رسید که ورود آب به گودال حاصل تعامل طبیعی آب شیرین جزیره با جزر و مد است. این بررسی هیچ تونلی را شناسایی نکرده که ساخته دست بشر باشد.

همچنین در سال ۱۸۷۸، زنی به نام Sophia Sellers هنگام شخم زدن زمین در نزدیکی گودال شاهد فروریختن زمین زیر پای گاوهایش بود؛ حادثه‌ای که یک گودال طبیعی بر فراز غاری کوچک را آشکار کرد.

سنگ معروفی که گفته می‌شود روی آن نوشته‌هایی حک شده، یکی از نامطمئن‌ترین سرنخ‌های این پرونده است. ترجمه مشهور آن، یعنی «۴۰ فوت پایین‌تر، ۲ میلیون پوند»، به کتابی در سال ۱۹۴۹ بازمی‌گردد. نویسنده کتاب، نشانه‌ها را از یک کشیش نقل کرده بود و آن کشیش نیز گفته بود اطلاعات را از «معلمی که مدت‌ها پیش درگذشته بود» به دست آورده است. ناخدایی که در سال ۱۹۰۹ سنگ را در Halifax بررسی کرد، آن را قطعه‌ای از بازالت توصیف کرد که هیچ نشانه‌ای روی آن دیده نمی‌شد. پسر یک صحاف نیز به یاد داشت که تنها حروف اول نام یک پسر روی سنگ حک شده بود.

با این حال، طرفداران نظریه وجود گنج می‌گویند یک گودال طبیعی نمی‌تواند همه یافته‌های ادعاشده، از الیاف نارگیل گرفته تا لایه‌های الوار، را توضیح دهد. پس از ۲۳۱ سال، هنوز هیچ مدرکی نتوانسته است این اختلاف را به‌طور قطعی حل کند.

 

دو برادر، یک برنامه تلویزیونی و تخته‌سنگی ۱۸ تنی

دور جدید جست‌وجو در سال ۲۰۰۶ آغاز شد؛ زمانی که دو برادر به نام‌های Rick و Marty Lagina از ایالت میشیگان نیمی از سهام شرکت Oak Island Tours را خریدند. از سال ۲۰۱۴، جست‌وجوهای آن‌ها برای مجموعه تلویزیونی The Curse of Oak Island از شبکه History فیلم‌برداری شده است. این گروه آزمایش‌های علمی گسترده‌ای را در جزیره به کار گرفته و اشیایی نیز پیدا کرده است.

مشهورترین یافته آن‌ها یک صلیب کوچک سربی است که در اکتبر ۲۰۱۷ در نزدیکی Smith’s Cove از زیر خاک بیرون آمد. عوامل برنامه می‌گویند آزمایش ایزوتوپ‌های سرب نشان داده که فلز آن از سنگ معدن جنوب فرانسه به دست آمده و قدمت آن به قرن‌های ۱۴ یا ۱۵ میلادی بازمی‌گردد. اعضای گروه این صلیب را به Knights Templar مرتبط می‌دانند، اما خاستگاه آن هنوز تایید نشده است.

یافته‌های دیگر شامل یک سکه مسی اسپانیایی متعلق به سال ۱۶۵۲ است که در منطقه باتلاقی پیدا شد و قطعات استخوانی کشف‌شده در محدوده Money Pit را نیز در بر می‌گیرد. طبق گزارش برنامه، آزمایش DNA استخوان‌ها به وجود دو فرد اشاره داشته است؛ یکی با تبار اروپایی و دیگری با تبار خاورمیانه‌ای. قدمت استخوان‌ها نیز قرن هفدهم اعلام شده است. نمونه‌های آب حاوی آثار طلا و نقره بوده‌اند و آزمایش تاریخ‌گذاری کربنی روی چوب، الیاف نارگیل و چرم، به فعالیت‌هایی در فاصله قرن‌های ۱۲ تا ۱۴ میلادی اشاره کرده است.

با وجود این یافته‌ها، هیچ‌کدام گنجی به معنای یک صندوق یا خزانه نیستند. افزون بر این، بیشتر نتایج از گزارش‌های خود عوامل تولید برنامه به دست آمده‌اند و تایید مستقل و داوری‌شده علمی برای آن‌ها در منابع بررسی‌شده پیدا نشده است.

فصل سیزدهم این برنامه در ۵ می ۲۰۲۶ به پایان رسید. آخرین سازه فولادی استوانه‌ای که در محدوده Money Pit به زمین فرو برده شده بود، در عمق ۲۱۰ فوتی به سنگ بستر رسید؛ یعنی ۵ فوت کمتر از عمق هدف. Marty Lagina در قسمت پایانی، با یک سکه طلای یک اونسی محل حفاری بعدی را مشخص کرد.

فیلم‌برداری فصل چهاردهم از اول جون ۲۰۲۶ آغاز شد و تا اواخر سپتامبر ادامه یافت. یکی از محورهای جست‌وجو، تخته‌سنگی به وزن ۴۰ هزار پوند است که روی بستری سنگی و ظاهرا ساخته دست بشر قرار دارد. این محل در بخشی از جزیره به نام Lot 8 واقع شده و Marty مصمم است زیر تخته‌سنگ را حفاری کند.

شبکه History می‌گوید این دو برادر معتقدند هرگز تا این اندازه به حل معما نزدیک نشده‌اند. یکی از ساکنان محلی که از روی جاده خاکی ورودی جزیره را زیر نظر دارد، در فیسبوک نوشته است امسال چیزی مهم کشف شده، اما این ادعا هنوز شایعه‌ای تاییدنشده است.

 

اگر گنج پیدا شود، به چه کسی می‌رسد؟

Oak Island ملک خصوصی است و هیچ‌کس نمی‌تواند صرفا به آنجا برود و حفاری کند. جست‌وجوی گنج در این جزیره همچنین دهه‌هاست که تحت مقررات استانی قرار دارد. قانون Treasure Trove Act در سال ۱۹۵۴ برای Oak Island تصویب شد و بعدها کشتی‌های غرق‌شده را نیز در بر گرفت، اما در سال ۲۰۱۰ لغو شد. قانون محدودتر Oak Island Treasure Act از اول ژانویه ۲۰۱۱ به اجرا درآمد.

براساس این قانون، وزیر منابع طبیعی می‌تواند برای جست‌وجو به افراد مجوز بدهد و اجازه دهد یافته‌هایشان را نگه دارند؛ در مقابل، دارنده مجوز باید حق‌الامتیازی با نرخی که وزیر تعیین می‌کند، پرداخت کند. هر فردی که به چیزی دست پیدا کند که در تعریف قانونی «گنج» قرار می‌گیرد، یعنی سنگ‌های قیمتی یا فلزات گران‌بهایی که در حالت طبیعی خود نیستند، باید بلافاصله و به‌صورت کتبی و با ادای سوگند آن را گزارش کند. دارنده مجوز همچنین برای جست‌وجو در زمین خصوصی باید رضایت مالک را داشته باشد.

 

چگونه می‌توان از Oak Island بازدید کرد؟

راه‌های بازدید از جزیره محدود است. مرکز Oak Island در Martin’s Point، در سرزمین اصلی و نزدیک Mahone Bay قرار دارد. موزه و فروشگاه محصولات مرتبط با گنج، پذیرای بازدیدکنندگان هستند. وب‌سایت گروه برگزارکننده تورها نیز اطلاعات مربوط به بازدید از جزیره و رزرو را ارائه می‌کند.

تنها راه ورود به خود جزیره، رزرو تور است. تور دو ساعته تراموایی «Money Pit Express» از محل‌هایی مانند Money Pit، منطقه Smith’s Cove و باتلاق جزیره عبور می‌کند. در فهرست گردشگری استانی، قیمت این تور برای هر بزرگسال ۹۹ دلار و برای کودکان ۶ تا ۱۲ سال ۳۵ دلار کانادا اعلام شده است؛ کودکان ۵ ساله و کوچک‌تر رایگان هستند. رزرو قبلی نیز الزامی است.

 

پیش از بازنشر ویدیوی «گنج پیدا شد!»

با جست‌وجوی نام Oak Island در اینترنت، به ویدیوهایی برمی‌خورید که ادعا می‌کنند سرانجام گنجی به ارزش ۲۹۵ میلیون، ۳۵۰ میلیون یا ۵۰۰ میلیون دلار پیدا شده است. اما براساس آخرین بررسی‌های گزارش اصلی، هیچ‌یک از این ادعاها تایید نشده‌اند.

یک رسانه کانادایی در جون ۲۰۲۶ گزارش داد که هیچ اعلام رسمی درباره کشف گنج منتشر نشده است. یک وب‌سایت پژوهشی طرفداران برنامه نیز که در همان ماه به‌روزرسانی شده بود، اعلام کرد هنوز هیچ گنجی پیدا نشده است.

تاریخچه Oak Island پر از هشدارهای نادرست درباره کشف گنج است. در سال ۲۰۱۵، گفته شد یک ماهیگیر شمشیری رومی را در نزدیکی جزیره از آب بیرون کشیده، اما مشخص شد این شمشیر یک نمونه بدل و امروزی است.

پیش از باور چنین ادعاهایی، سه پرسش را مطرح کنید:

• کدام کارشناس یا آزمایشگاه مشخصی، این یافته را تایید کرده است؟
• آیا دارنده مجوز یا دولت استان بیانیه رسمی منتشر کرده است؟
• آیا شیء کشف‌شده قابل نمایش و بررسی است یا فقط درباره آن توضیح داده می‌شود؟

در حال حاضر، اکتبر ۲۰۲۶، برجسته‌ترین شیء طلایی که در Oak Island پیدا شده، همچنان همان سکه‌ای است که Marty Lagina برای علامت‌گذاری محل حفاری بعدی استفاده کرد.