تعطیلی کلیساها در کانادا دیگر فقط به معنای از دست رفتن یک مکان مذهبی نیست؛ بسیاری از این ساختمانها و زمینهای بزرگ اطراف آنها میتوانند به بخشی از راهحل بحران مسکن تبدیل شوند.
بر اساس گزارش مؤسسه مطالعات شهری کانادا Canadian Urban Institute، نزدیک به یکسوم از حدود ۲۷ هزار ساختمان مذهبی کانادا ممکن است تا سال ۲۰۳۵ تعطیل شوند؛ اتفاقی که در کنار افزایش سکولاریسم و تغییر ترکیب جمعیتی کشور، حجم قابلتوجهی از املاک را در اختیار جوامع محلی قرار خواهد داد.
نمونهای از این تغییر در وینیپگ در حال شکلگیری است. کلیسای Lutheran Church Of The Cross که آخرین مراسم خود را در سال ۲۰۲۵ برگزار کرد، قرار است به یک مجموعه ۳۰ واحدی مسکن مقرونبهصرفه برای سالمندان تبدیل شود. کاهش مداوم تعداد اعضای کلیسا و افزایش میانگین سنی آنها، دلیل اصلی تعطیلی این مکان بود.
این کلیسا البته سابقه فعالیت در حوزه مسکن دارد. سازمان غیرانتفاعی وابسته به آن، Arms of the Cross، در سال ۱۹۷۷ یک ساختمان ۹ طبقه با ۱۲۵ واحد مسکونی مقرونبهصرفه در کنار کلیسا ساخت. اجاره برخی واحدهای آن امروز از حدود ۳۶۵ دلار در ماه آغاز میشود؛ رقمی که کمتر از نصف میانگین اجاره در بازار وینیپگ است.
تجربه وینیپگ بخشی از یک روند گستردهتر در کاناداست. پروژه Shared Ground به کلیساها و سازمانهای مذهبی کمک میکند امکان تبدیل املاک خود به مسکن را بررسی کنند؛ از مطالعات امکانسنجی و طراحی گرفته تا تأمین منابع مالی.
مزیت مهم این مدل آن است که کلیسا الزاماً مجبور نیست زمین خود را به یک توسعهدهنده بفروشد؛ بلکه میتواند مالکیت زمین را حفظ کرده و خودش در ساخت مسکن مشارکت کند. بسیاری از این املاک علاوه بر ساختمان اصلی، زمینهای بزرگی با پارکینگهای سطحی دارند که امکان افزایش تراکم و ساخت واحدهای مسکونی بیشتر را فراهم میکند.
در ادمونتون نیز برنامهای مشابه با اختصاص یک صندوق ۲ میلیون دلاری راهاندازی شده که برای مطالعات امکانسنجی، ارزیابی محیطزیستی، طراحی، مشاوره عمومی و دریافت مجوزها، تا ۱۳۵ هزار دلار به هر مکان مذهبی کمک میکند.
در تورنتو نیز قرار است ساختمان کلیسای Saint Luke’s United Church حفظ شود و یک برج ۴۸ طبقه در دل ساختار آن شکل بگیرد. در مقیاسی بزرگتر، Kindred Works که از سوی United Church of Canada ایجاد شده، هدفگذاری کرده است تا از طریق مجموعهای از پروژههای مسکونی، از خانههای ردیفی تا برجهای بلندمرتبه، تا سال ۲۰۳۷ برای حدود ۳۴ هزار نفر مسکن فراهم کند.
البته این روند بدون انتقاد نیست. برخی منتقدان درباره شفافیت مالی بعضی از این طرحها پرسشهایی مطرح کردهاند و گروهی از برنامهریزان شهری نیز معتقدند مشوقهای موقت نمیتوانند مشکل ریشهای قوانین محدودکننده و فرایندهای پرهزینه و پیچیده صدور مجوز را حل کنند.
با این حال، برای بازاری که همزمان با بحران کمبود مسکن و تغییر کاربری گسترده املاک قدیمی روبهروست، کلیساهای تعطیلشده میتوانند داراییهایی باشند که به جای تخریب یا رها شدن، دوباره در خدمت جامعه قرار میگیرند؛ این بار نه به عنوان عبادتگاه، بلکه به عنوان خانه.
