فهرست مطالب
با ادامه جنگ میان ایران از یک سو و ایالات متحده و اسرائیل از سوی دیگر، برخی از ایرانیانی که به دلیل فعالیت سیاسی یا بیان عقایدشان مجبور به ترک کشور شدهاند، امیدوارند این درگیری به سقوط حکومت در ایران منجر شود.
اما هنوز مشخص نیست نتیجه این جنگ چه خواهد بود. دولت دونالد ترامپ گفته است انتظار دارد درگیری «در چند هفته آینده» پایان یابد، در حالی که روحانیون و سیاستمداران تندرو در ایران، با وجود خسارتهای سنگین نظامی، همچنان کنترل قدرت را در دست دارند.
رسانه Global News کانادا در گزارشی در همین باره روایت دو ایرانی را دنبال میکند که پس از فشارهای امنیتی از کشور گریختهاند و اکنون از اقلیم کردستان عراق تحولات جنگ را با دقت دنبال میکنند.
مردی که پس از شکنجه در ایران، در عراق کتابفروشی راه انداخت
در سومین روز جنگ ایران، حملات هوایی ساختمانی را در غرب کشور ویران کرد که زمانی محل بازداشت «ویرا حسن» بود؛ جایی که او گفته در آن شکنجه شده است.
ماموران امنیتی ایران او را ۱۰۲ روز در بازداشتگاهی در شهر سنندج نگه داشته بودند.
وقتی حسن شنید آن ساختمان در حملات هوایی تخریب شده، احساس رضایت کرد.
او اکنون امیدوار است حکومتی که به گفته خودش به دلیل بیان عقایدش او را آزار داده بود، بهزودی از قدرت کنار برود.
او در مصاحبهای در کتابفروشی خود در شهر سلیمانیه عراق به Global News میگوید: «اگر این جنگ بدون برکناری حکومت تمام شود، برای مردم ایران فاجعه خواهد بود.»
تجربه سرکوب پس از اعتراضات
حسن که سه سال پس از انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ (۱۳۵۷ خورشید) به دنیا آمد، روزنامهنگار و عضو اقلیت کرد در ایران است.
او در سال ۲۰۰۶ به اتهام سازماندهی تظاهرات روز جهانی زن بازداشت شد.
به گفته او پس از پایان بازجویی و شکنجه، پلیس اعلام کرد آزاد میشود، اما باید شهر سنندج را ترک کند و دیگر اجازه نوشتن ندارد.
او این شرایط را نپذیرفت و به سلیمانیه در اقلیم کردستان عراق گریخت؛ شهری کوهستانی که حدود ۱۰۰ کیلومتر با مرز ایران فاصله دارد.
در آنجا مدیریت بنیاد فرهنگی جمال عرفان را بر عهده گرفت؛ مرکزی فرهنگی و کتابخانهای که در محل یکی از مراکز شکنجه دوران صدام حسین ساخته شده است.
جایی که زمانی برای سرکوب اندیشهها استفاده میشد، اکنون به محلی برای ترویج کتاب و گفتوگو تبدیل شده است.
بخش زیادی از کتابهای این مرکز به زبان کردی هستند؛ زبانی که به گفته حسن در ایران سرکوب شده است.
نگرانی از آینده فعالان سیاسی
به گفته حسن، نحوه برخورد حکومت ایران با اعتراضات گستردهای که در ماه ژانویه آغاز شد، چهره واقعی نظام را نشان داده است.
او میگوید نیروهای طرفدار حکومت با تیراندازی به سوی تظاهرکنندگان، اعتراضات را سرکوب کردند و هزاران نفر کشته شدند.
به اعتقاد او اگر حکومت از این جنگ جان سالم به در ببرد، شرایط برای فعالان سیاسی حتی دشوارتر خواهد شد.
او میگوید: «اگر حکومت فرصت پیدا کند دوباره قدرتش را بازسازی کند، سرکوبی شدیدتر از همیشه آغاز خواهد شد.»
حسن همچنین میگوید اگر حکومت سقوط نکند، همچنان تهدیدی برای ایرانیان و کل منطقه خواهد بود.
او امیدوار است بتواند روزی به سنندج بازگردد و در همان محل بازداشتگاه سابق، یک کتابخانه تاسیس کند: «میخواهم همین کتابخانه را در همان جایی بسازم که زمانی در آن شکنجه شدم.»
فرار از ایران به خاطر یک ویدئوی اینستاگرامی
چند ساعت دورتر در شهر اربیل عراق، پناهجوی ایرانی دیگری نیز داستان مشابهی دارد. علیرضا مجد میگوید پس از انتشار یک ویدئو در اینستاگرام مجبور شد از ایران فرار کند.
او در آن ویدئو خود را جوانی معرفی کرده بود که «هر روز زیر سایه ترس و سرکوب زندگی میکند» و از ایالات متحده خواسته بود از مردم ایران حمایت کند.
این ویدئو که در ۶ ژانویه منتشر شد، زندگی او را به کلی تغییر داد.
وقتی ویدئو همزمان با موج جدید اعتراضات در ایران وایرال شد، دوستانش به او خبر دادند نیروهای امنیتی به دنبال او هستند.
او وسایلش را جمع کرد و به عراق گریخت.
ویدئویی که بیش از ۸۰۰ هزار لایک گرفت
مجد میگوید در آن زمان به پیامدهای حرفهایش چندان فکر نکرده بود.
او میگوید باورش سخت است که کشوری به جایی برسد که حتی یک ویدئوی کمتر از دو دقیقه درباره آزادی را تحمل نکند.
او پیشتر در شهر صنعتی درود در غرب ایران یک باشگاه ورزشی داشت و به گفته خودش به دلیل ایمان مسیحی و فعالیتهایش با مقامات مشکل پیدا کرده بود.
اما به گفته او پیامهای دونالد ترامپ در شبکههای اجتماعی باعث شد تصمیم بگیرد علناً صحبت کند.
ترامپ در دوم ژانویه نوشته بود اگر حکومت ایران معترضان را بکشد، آمریکا «به کمک آنها خواهد آمد». مجد که از این پیام دلگرم شده بود، روی ریل راهآهن در درود ایستاد و دو ویدئو ضبط کرد؛ یکی به فارسی و دیگری به انگلیسی.
او در این ویدئو گفته بود: «امروز من در تاریکی بزرگ میشوم. صدای ما خاموش شده و رویاهای ما نابود میشود، فقط به این دلیل که میخواهیم آزاد زندگی کنیم.»
این ویدئو بیش از ۸۰۰ هزار لایک گرفت.
اما خیلی زود دوستانش خبر دادند ماموران امنیتی درباره او پرسوجو میکنند.
او مدتی مخفی شد و سپس با کمک قاچاقچیان از مرز عبور کرد و به عراق رسید.
آیا جنگ میتواند حکومت را تغییر دهد؟
مجد اکنون در اربیل زندگی میکند و جنگ را دنبال میکند تا ببیند آیا این درگیری به پایان حکومتی منجر میشود که به اعتقاد او مردم ایران باید مدتها پیش آن را کنار میگذاشتند. اما او مطمئن نیست چنین اتفاقی بهسادگی رخ دهد.
در حالی که ترامپ در ابتدا گفته بود حکومت ایران باید کنار برود و حتی درباره انتخاب رهبر بعدی صحبت کرده بود، بعداً موضع خود را تعدیل کرد. به نظر میرسد هدف اصلی جنگ اکنون تضعیف برنامه هستهای، توان نظامی و توان موشکی ایران باشد.
مجد میگوید حتی در شرایط تضعیفشده نیز حکومت ایران نشان داده وقتی احساس خطر میکند هیچ محدودیتی برای سرکوب ندارد: «فکر میکنم آنها تا پای مرگ خواهند جنگید و ما باید برای آن آماده باشیم.»
