پرونده شهروندی نماینده پیشین پارلمان مصر در کانادا؛ چرا فرایند بررسی امنیتی او طولانی شده است؟
خالد محمد که پس از فرار از آزار سیاسی در مصر در سال ۲۰۱۷ به کانادا آمد، تاکنون سه بار بررسیهای امنیتی گسترده را با موفقیت پشت سر گذاشته است؛ اما درخواست شهروندی او ۱۸ ماه است در انتظار چهارمین بررسی امنیتی قرار دارد.
خالد محمد، وکیل سابق و نماینده پیشین پارلمان مصر برای اینکه ثابت کند خطری برای امنیت کانادا نیست، سه بار مورد بررسی قرار گرفته و هر سه بار تایید شده است. با این حال، حالا که برای شهروندی کانادا درخواست داده، بار دیگر باید منتظر نتیجه یک بررسی امنیتی باشد؛ بررسیای که ۱۸ ماه است پرونده او را متوقف کرده است.
محمد در سال ۲۰۱۷ پس از فرار از آزار سیاسی در مصر به کانادا آمد. او ابتدا هنگام درخواست پناهندگی مورد بررسی امنیتی قرار گرفت، سپس برای اقامت دائم دوباره این فرایند را پشت سر گذاشت و حتی زمانی که برای کار در اداره مهاجرت کانادا درخواست داد، یک بررسی امنیتی دیگر را با موفقیت گذراند.
- اما اگر بررسیهای قبلی انجام شده و نتیجه همه آنها مثبت بوده، چرا دوباره باید از ابتدا بررسی شود؟
- آیا سوابق امنیتی افراد در پروندههای بعدی مورد استفاده قرار نمیگیرد؟
- و مهمتر از همه، این بررسیهای تکراری چقدر میتوانند زندگی مهاجران را به تعویق بیندازند؟
این فقط داستان یک نفر نیست. تعداد درخواستهای بررسی امنیتی مهاجرتی در کانادا از حدود ۳۵۶ هزار مورد در سال ۲۰۱۹ به بیش از ۵۳۸ هزار مورد در سال ۲۰۲۴ رسید و زمان رسیدگی به برخی پروندهها نیز به سالها رسیده است.
در گزارش کامل آتش، داستان خالد محمد و جزئیات روند بررسیهای امنیتی مهاجرتی کانادا را بخوانید و ببینید چرا با وجود بررسیهای قبلی، برخی متقاضیان دوباره در انتظار تاییدیه امنیتی میمانند. در ادامه میتوانید این گزارش را بخوانید.
سه بررسی امنیتی کافی نبود
خالد محمد، ۵۵ ساله، وکیل سابق و نماینده پیشین پارلمان مصر است که پس از فرار از آزار سیاسی، در سال ۲۰۱۷ از طریق قطر به کانادا آمد و درخواست پناهندگی داد. او نخستین بررسی امنیتی خود را همان زمان پشت سر گذاشت و پس از نزدیک به دو سال، در جولای ۲۰۱۹ در کانادا تحت حمایت قرار گرفت.
محمد بلافاصله برای اقامت دائم درخواست داد، اما دوباره وارد فرایند بررسی امنیتی شد. این بررسی بیش از سه سال طول کشید و در نهایت، در فوریه ۲۰۲۳ اقامت دائم کانادا را دریافت کرد.
در این بررسی، نقش او در حزب آزادی و عدالت مصر و ارتباط این حزب با اخوانالمسلمین بررسی شد. مرکز تخصصی رسیدگی به پروندههای امنیتی در نهایت اعلام کرد که محمد به دلیل عضویت و فعالیت سابق خود در این حزب، تهدیدی برای امنیت کانادا محسوب نمیشود.
بررسی امنیتی خالد محمد برای کار در اداره مهاجرت کانادا
ماجرا به همینجا ختم نشد. محمد پس از گذراندن دورهای برای تبدیل شدن به دستیار حقوقی Paralegal، برای کار در اداره مهاجرت کانادا درخواست داد و بار دیگر تحت بررسی امنیتی کارکنان دولت فدرال قرار گرفت.
این بار نتیجه در کمتر از دو ماه صادر شد و برای او وضعیت «قابل اعتماد» ۱۰ ساله در نظر گرفته شد. محمد در سال ۲۰۲۴ بهعنوان دستیار برنامه در اداره مهاجرت مشغول به کار شد؛ یعنی نهادی که با اطلاعات حساس شخصی مهاجران سروکار دارد.
با این حال، همزمان درخواست شهروندی او نیز در جریان بود و بار دیگر برای بررسی امنیتی ارجاع شد. وزارت مهاجرت اعلام کرده این بررسی در مارچ ۲۰۲۵ و بهعنوان بخشی از روند معمول پروندههای شهروندی انجام شده و همچنان ادامه دارد.
حجم بررسیهای امنیتی در کانادا افزایش یافته است
پرونده محمد در شرایطی مطرح شده که بررسیهای امنیتی مهاجرتی در کانادا طی سالهای اخیر افزایش قابل توجهی داشته است.
طبق آمار سرویس اطلاعات امنیتی کانادا CSIS، تعداد درخواستهای بررسی امنیتی مهاجرتی از ۳۵۶ هزار مورد در سال ۲۰۱۹ به اوج ۵۳۸ هزار مورد در سال ۲۰۲۴ رسید. این رقم در سال گذشته، پس از کاهش سطح پذیرش مهاجران، به ۴۳۸ هزار مورد کاهش یافت.
در حال حاضر، پروندههای بررسیشده توسط آژانس خدمات مرزی کانادا CBSA شامل ۷۰ هزار درخواست اقامت موقت، ۳۱ هزار درخواست اقامت دائم و ۷۳ هزار پرونده پناهندگی است.
برآورد وزارت مهاجرت نشان میدهد با حجم فعلی پروندهها و سرعت رسیدگی، تکمیل تمام بررسیهای امنیتی مربوط به متقاضیان اقامت دائم میتواند ۶۴.۸ ماه، یعنی حدود پنج سال و پنج ماه، و برای اقامت موقت ۳۰.۳ ماه، یعنی حدود دو سال و نیم، زمان ببرد.
آیا بررسیهای قبلی نباید در پرونده جدید مورد استفاده قرار بگیرد؟
آقای Max Berger، وکیل مهاجرت در تورنتو، معتقد است بررسی امنیتی یک فرد نباید بدون دلیل دوباره از ابتدا انجام شود. به گفته او، تنها زمانی بررسی مجدد قابل توجیه است که اطلاعات جدیدی درباره سوابق یا فعالیتهای فرد به دست آمده باشد.
او میگوید اگر اطلاعات تازهای درباره احتمال فعالیت فرد در گذشته وجود داشته باشد، انجام بررسی جدید قابل توجیه است؛ اما در غیر این صورت، بررسیهای جامع قبلی باید در تصمیمگیریهای بعدی نیز مورد استفاده قرار گیرد. او کمبود منابع و نبود شفافیت را از عوامل تأخیرهای طولانی در این فرایند دانسته است.
تاخیر ۱۸ ماهه چه هزینهای برای محمد داشته است؟
محمد میگوید تاخیر در رسیدگی به درخواست شهروندی فقط یک انتظار اداری نیست و به صورت مستقیم بر زندگی او اثر گذاشته است. او به دلیل نداشتن شهروندی، فرصت یک شغل در وزارت امور خارجه را از دست داده و همچنین نتوانسته یک پیشنهاد کاری بهعنوان مشاور حقوقی در قطر را بپذیرد؛ زیرا این شغل نیازمند سفر بود و او در شرایط فعلی امکان استفاده از پاسپورت مصر یا کانادا را ندارد.
او همچنین میگوید روند طولانی بررسیها فشار روانی زیادی برایش ایجاد کرده و پزشکش از سال ۲۰۲۱ برای او Escitalopram تجویز کرده است. محمد تأکید دارد که با اصل بررسیهای امنیتی مخالفتی ندارد، اما معتقد است نتیجه بررسیهای قبلی دولت باید بخشی از «حافظه نهادی» سیستم باشد.
اصل ماجرا چیست؟
پرونده محمد پرسشی را مطرح میکند که فراتر از یک پرونده شهروندی است: اگر یک مهاجر طی سالها چندین بار از بررسیهای امنیتی نهادهای مختلف عبور کرده و هر بار تایید شده باشد، در چه شرایطی لازم است همان بررسیها دوباره از ابتدا انجام شود؟
وزارت مهاجرت درباره جزئیات تفاوت بررسیهای امنیتی برای پناهجویان، متقاضیان اقامت موقت و دائم و متقاضیان شهروندی توضیح نداده و دلیل آن را حفظ «یکپارچگی» برنامههای بررسی امنیتی عنوان کرده است.
در همین حال، پروندههای امنیتی مهاجرتی همچنان یکی از بخشهای حساس و زمانبر سیستم مهاجرت کانادا باقی ماندهاند؛ سیستمی که از یک سو با نگرانیهای امنیت ملی روبهروست و از سوی دیگر، تاخیرهای آن میتواند سالها از زندگی متقاضیان را تحت تاثیر قرار دهد.
