وقتی درخواست پناهندگی رد می‌شود، آیا مسئول پرونده باید توضیح دهد چرا حرف‌های پناهجو را نپذیرفته است؟حکم تازه دادگاه کانادا

رد درخواست پناهندگی در کانادا همیشه به معنای پایان راه قانونی نیست. در یک پرونده جدید، نگار آزموده قاضی دادگاه فدرال دستور داد درخواست پناهندگی یک زوج مکزیکی دوباره بررسی شود؛ زیرا دلایل رد روایت آنها به‌اندازه کافی روشن و مستند نبود.

این زوج که صاحب یک رستوران تاکو در مکزیکوسیتی بودند، گفتند پس از رد پیشنهاد وام با بهره بسیار بالا از سوی یک گروه تبهکار، با تهدید روبه‌رو شدند. آنها در نهایت رستوران خود را تعطیل کردند، مکزیک را ترک کردند و در کانادا درخواست پناهندگی دادند.

• اما چرا مراجع رسیدگی به روایت آنها شک کردند؟
• چرا نصب دوربین نظارتی یا انتقال رستوران به محل دیگری به موضوعی مهم در پرونده تبدیل شد؟
• آیا تناقض در زمان‌بندی رویدادها برای رد درخواست پناهندگی کافی است؟

نگار آزموده، قاضی دادگاه فدرال، در حکم خود، پرونده را برای بررسی دوباره به تصمیم‌گیرنده دیگری سپرد. این تصمیم به معنای پذیرش خودکار درخواست پناهندگی نیست؛ بلکه نشان می‌دهد دلایل رد درخواست باید روشن باشند و بر شواهد پرونده تکیه کنند.

اگر درخواست پناهندگی شما رد شده است، دانستن اینکه چه ایرادهایی می‌توانند زمینه بازبینی قضایی را فراهم کنند، اهمیت زیادی دارد.

در این گزارش می‌خوانید که دادگاه چه ایرادهایی گرفت و این حکم چه نکاتی برای متقاضیان پناهندگی دارد.

در این گزارش همچنین با خانم آزموده که در ۱۸ سالگی به کانادا مهاجرت کرده و اکنون قاضی دادگاه فدرال است آشنا می‌شوید.

• این مطلب را هم در سایت آتش بخوانید: درخواست پناهندگی شما در کانادا رد شده است؟ این گزینه‌ها پیش روی شماست

رد درخواست پناهندگی در کانادا همیشه به معنای پایان راه قانونی نیست. اگر دلایل رد درخواست قانع‌کننده نباشند، ممکن است بتوان تصمیم را در دادگاه فدرال به چالش کشید. در یک پرونده که حکم آن اخیرا صادر شد، نگار آزموده قاضی دادگاه فدرال دستور داد پرونده یک متقاضی پناهندگی دوباره بررسی شود. دلیل این تصمیم آن بود که مرجع رسیدگی‌کننده نتوانسته بود به‌روشنی توضیح دهد چرا روایت متقاضی را نپذیرفته است.

این حکم برای افرادی که درخواست پناهندگی آنها رد شده، یک نکته مهم دارد: مسئولان رسیدگی به پرونده نمی‌توانند فقط به این دلیل که یک اتفاق از نظرشان بعید به نظر می‌رسد، گفته‌های متقاضی را رد کنند. آنها باید دلایل خود را توضیح دهند و نشان دهند که این دلایل با شواهد پرونده ارتباط دارند.

 

درباره پرونده زوج مکزیکی

دو شهروند مکزیک صاحب یک رستوران تاکو در مکزیکوسیتی بودند. آنها در فایل درخواست پناهندگی خود گفته بودند دو مرد کلمبیایی که با یک گروه تبهکار ارتباط داشتند، چند بار به رستورانشان مراجعه کردند و به آنها پیشنهاد وام با بهره بسیار بالا دادند.

این زوج پیشنهاد را رد کردند و به گفته خودشان، پس از آن با تهدید و خطر روبه‌رو شدند. آنها در فوریه ۲۰۲۳ رستوران خود را تعطیل کردند و ماه بعد مکزیک را ترک کردند و در کانادا درخواست پناهندگی دادند.

مراجع رسیدگی پذیرفته بودند که این زوج پیشنهاد وام را دریافت کرده و رد کرده‌اند، اما درباره بخش‌هایی از روایت آنها تردید داشتند.

برای مثال، بخش تجدیدنظر پناهندگان پرسیده بود چرا این زوج دوربین نظارتی نصب نکرده‌اند یا رستوران خود را به محل دیگری منتقل نکرده‌اند.

با این حال، شواهد روشنی در پرونده وجود نداشت که نشان دهد این اقدامات می‌توانستند راه‌حلی عملی برای آنها باشند. همین موضوع بخشی از ایرادهایی بود که دادگاه فدرال در بررسی تصمیم رد درخواست پناهندگی مطرح کرد.

در این پرونده، شعبه فرجام‌خواهی پناهندگی Refugee Appeal Division یا RAD تصمیم قبلی اداره مهاجرت برای رد درخواست پناهندگی را تأیید کرده بود. اما متقاضی این تصمیم را به دادگاه فدرال برد.

 

چرا دادگاه به تصمیم رد پناهندگی ایراد گرفت؟

دادگاه پس از بررسی پرونده متوجه شد که برخی از دلایل رد درخواست، روشن و مستند نیستند. برای مثال، بخش تجدیدنظر درباره دوربین‌های نظارتی و امکان نقل مکان متقاضی به نتیجه‌گیری‌هایی رسیده بود که شواهد کافی از آنها پشتیبانی نمی‌کردند.

به بیان ساده، این نهاد تصور کرده بود که برخی بخش‌های روایت متقاضی با شرایط مورد انتظار سازگار نیستند. اما نتوانسته بود نشان دهد چه مدارکی این برداشت را تأیید می‌کنند.

مشکل دیگری هم وجود داشت. بخش تجدیدنظر به تفاوتی در زمان‌بندی رویدادها اشاره کرده بود و بر اساس آن، برخی واقعیت‌هایی را که قبلاً پذیرفته بود، کنار گذاشته بود. با این حال، توضیح نداده بود که چرا این اختلاف زمانی اهمیت دارد و چگونه نتیجه پرونده را تغییر می‌دهد.

دادگاه این استدلال‌ها را کافی ندانست و دستور داد پرونده دوباره بررسی شود.

 

آیا نامحتمل بودن روایت پناهجو برای رد درخواست کافی است؟

خیر. مسئولان رسیدگی به پرونده‌های پناهندگی می‌توانند درباره گفته‌های متقاضی تردید کنند. آنها همچنین می‌توانند برخی ادعاها را نپذیرند. اما باید برای تصمیم خود دلیل داشته باشند.

برای مثال، ممکن است مقام رسیدگی‌کننده معتقد باشد که یک اتفاق به شکلی که متقاضی توضیح داده، رخ نداده است. در چنین شرایطی، باید روشن کند که چرا به این نتیجه رسیده است. آیا مدارک پرونده با گفته‌های متقاضی تناقض دارند؟ آیا شواهد دیگری وجود دارد که روایت او را زیر سؤال می‌برد؟

اگر پاسخ روشنی برای این پرسش‌ها وجود نداشته باشد، صرف نامحتمل دانستن یک روایت، نمی‌تواند دلیل کافی برای رد آن باشد.

در پرونده مورد بحث، دادگاه گفت برخی برداشت‌های بخش تجدیدنظر درباره دوربین‌های نظارتی و امکان نقل مکان متقاضی، پشتوانه کافی نداشتند. این نهاد نتوانسته بود به‌روشنی نشان دهد که چرا این مسائل، روایت متقاضی را غیرقابل‌باور می‌کنند.

البته این حکم به معنای آن نیست که مسئولان باید همه گفته‌های پناهجویان را بپذیرند. آنها همچنان می‌توانند درباره اعتبار اظهارات متقاضی تصمیم بگیرند، اما باید دلایل خود را با شواهد پرونده توضیح دهند.

 

آیا یک تناقض کوچک می‌تواند باعث رد درخواست پناهندگی شود؟

وجود تناقض در گفته‌های متقاضی لزوماً به معنای بی‌اعتبار شدن کل پرونده نیست. مهم است که بدانیم این تناقض درباره چه موضوعی است و چه تأثیری بر ادعای اصلی پناهجو دارد.

برای مثال، ممکن است متقاضی در بیان زمان وقوع یک اتفاق یا ترتیب رویدادها دچار اختلاف شود. چنین اختلافی به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که اصل ماجرا نادرست است.

در پرونده حاضر، بخش تجدیدنظر از یک اختلاف در زمان‌بندی رویدادها برای کنار گذاشتن برخی واقعیت‌های پذیرفته‌شده استفاده کرده بود. اما توضیح نداده بود که چرا این تفاوت زمانی باید نتیجه پرونده را تغییر دهد.

دادگاه به همین دلیل به نحوه استدلال این نهاد ایراد گرفت.

این موضوع برای متقاضیان پناهندگی اهمیت دارد. اگر مسئول رسیدگی به پرونده، تناقضی در اظهارات آنها پیدا کند، باید توضیح دهد که چرا آن تناقض مهم است. همچنین، باید روشن کند که این اختلاف چگونه بر تصمیم نهایی تأثیر می‌گذارد.

 

اگر دلایل رد درخواست روشن نباشند، چه اتفاقی می‌افتد؟

فردی که درخواست پناهندگی او رد شده، باید بتواند بفهمد چرا مسئولان به این نتیجه رسیده‌اند. اگر دلایل تصمیم مبهم باشند، متقاضی نمی‌تواند به‌روشنی تشخیص دهد که کدام بخش از گفته‌هایش پذیرفته نشده و دلیل رد آنها چه بوده است.

دادگاه فدرال در این پرونده دریافت که استدلال‌های بخش تجدیدنظر به‌اندازه کافی روشن نبودند. مشخص نبود که این نهاد در نهایت کدام واقعیت‌ها را پذیرفته و کدام موارد را رد کرده است. ارتباط میان برخی نتیجه‌گیری‌ها و تصمیم نهایی نیز به‌درستی توضیح داده نشده بود.

در چنین شرایطی، دادگاه می‌تواند بررسی کند که آیا تصمیم با معیارهای قانونی سازگار است یا خیر.

البته هر اشتباه یا توضیح ناقصی باعث لغو تصمیم نمی‌شود. دادگاه باید بررسی کند که ایراد موجود چقدر مهم است و آیا بر منطق تصمیم تأثیر گذاشته است.

 

بازبینی قضایی Judicial Review چیست و آیا به معنای پذیرش پناهندگی است؟

بازبینی قضایی Judicial Review of a Refugee Decision به این معناست که دادگاه فدرال بررسی می‌کند آیا یک نهاد دولتی تصمیم خود را به شکل منطقی و مطابق قانون گرفته است یا خیر.

این فرایند با بررسی دوباره تمام جزئیات درخواست پناهندگی تفاوت دارد. دادگاه لزوماً از ابتدا درباره درستی تمام گفته‌های متقاضی تصمیم نمی‌گیرد. بلکه بررسی می‌کند که آیا مسئولان رسیدگی‌کننده دلایل کافی و قابل دفاعی برای تصمیم خود داشته‌اند.

اگر دادگاه ایراد مهمی پیدا کند، می‌تواند تصمیم قبلی را لغو کند و پرونده را برای بررسی دوباره بازگرداند.

در پرونده حاضر نیز دادگاه فدرال همین کار را انجام داد. پرونده باید دوباره بررسی شود و این بار تصمیم‌گیرنده دیگری به آن رسیدگی کند.

اما این نتیجه به معنای پذیرفته شدن درخواست پناهندگی نیست. تصمیم جدید هنوز باید صادر شود و ممکن است نتیجه رسیدگی دوباره با نتیجه قبلی متفاوت باشد یا نباشد.

 

اگر درخواست پناهندگی شما رد شده است، چه کاری می‌توانید انجام دهید؟

اگر درخواست پناهندگی شما رد شده است، بهتر است دلایل تصمیم را با دقت بررسی کنید. مهم‌ترین پرسش این است که آیا مسئولان به‌روشنی توضیح داده‌اند چرا درخواست شما را نپذیرفته‌اند.

در مشورت با وکیل مهاجرت می‌توانید این موارد را بررسی کنید:

• آیا تصمیم مشخص کرده است که کدام بخش‌های اظهارات شما پذیرفته یا رد شده‌اند؟
• آیا مسئول رسیدگی برای رد گفته‌های شما به شواهد مشخصی استناد کرده است؟
• آیا نتیجه‌گیری درباره نامحتمل بودن روایت شما بر مدارک پرونده استوار است؟
• آیا تناقض‌های مطرح‌شده واقعاً به موضوع اصلی درخواست پناهندگی مربوط هستند؟
• آیا تصمیم توضیح داده است که این تناقض‌ها چگونه بر نتیجه پرونده تأثیر گذاشته‌اند؟
• آیا هنوز فرصت قانونی برای درخواست بازبینی قضایی دارید؟

صرف مخالفت با تصمیم یا وجود اختلاف در اظهارات، موفقیت در دادگاه را تضمین نمی‌کند. برای درخواست بازبینی قضایی باید شرایط قانونی پرونده بررسی شود.

مهلت‌های قانونی نیز اهمیت زیادی دارند. اگر درخواست شما رد شده است، بهتر است هرچه زودتر با وکیل واجد صلاحیت در حوزه مهاجرت مشورت کنید تا گزینه‌های موجود و مهلت‌های مربوط به پرونده شما بررسی شوند.

این پرونده در دادگاه فدرال کانادا بررسی شده و این حکم هم توسط نگار آزموده قاضی دادگاه در تاریخ ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ صادر شده است.

 

درباره نگار آزموده قاضی پرونده

خانم نگار آزموده Negar Azmudeh قاضی دادگاه فدرال کانادا است که در ۱۸ سالگی از ایران به کانادا مهاجرت کرد.

او مدرک کارشناسی خود را در رشته‌های زبان فرانسه، تاریخ و علوم سیاسی از دانشگاه Simon Fraser و مدرک حقوق را از دانشگاه اتاوا دریافت کرد و در سال ۱۹۹۹ به کانون وکلای بریتیش کلمبیا پیوست.

خانم آزموده بیش از دو دهه از فعالیت حرفه‌ای خود را به حوزه مهاجرت و پناهندگی اختصاص داده است. او پیش از انتصاب به دادگاه فدرال در سال ۲۰۲۳، از سال ۲۰۰۸ در هیئت مهاجرت و پناهندگی کانادا فعالیت می‌کرد و مسئولیت‌هایی در زمینه رسیدگی به پرونده‌ها، آموزش تصمیم‌گیرندگان و بهبود کیفیت بررسی درخواست‌های پناهندگی بر عهده داشت.

او به هر دو زبان رسمی کانادا، انگلیسی و فرانسه، مسلط است.